ფოსფორმჟავა

თარგი:ინფოდაფა ნივთიერება ფოსფორმჟავა ან ორთოფოსფორფმჟავა — სუსტი არაორგანული მჟავა, ქიმიური ფორმულით H₃PO₄. ნორმალურ პირობებში წარმოადგენს უფერო ჰიგროსკოპულ კრისტალებს. კონცენტრირებული, ანუ 85%-იანი ფოსფორმჟავა არის გამჭირვალე ბლანტი სითხე. 213 °C-ზე უფრო მაღალ ტემპერატურაზე იგი გადაიქცევა პიროფოსფორულ მჟავად:

H₄P₂O₇ + H₂O ⇌ 2H₃PO₄

წარმოება

ფოსფორმჟავას წარმოების ორი ინდუსტრიული ხერხი არსებობს.. პირველია ფოსფატოვან მარილზე ძლიერი მჟავის მოქმედება, მაგალითად გოგირდმჟავასა და კალციუმის ჰიდროქსიაპატიტის რეაქციისას, ფოსფორმჟავას მჟავურ ნაშთს ანაცვლებს გოგირდმჟავას ნაშთი, მიიღება ფოსფორმჟავა კალციუმის სულფატი და წყალი:

$\mathrm{C}\mathrm{a}{\phantom{A}}_5(\mathrm{P}\mathrm{O}{\phantom{A}}_4){\phantom{A}}_3\mathrm{O}\mathrm{H}+5\mathrm{H}{\phantom{A}}_2\mathrm{S}\mathrm{O}{\phantom{A}}_4⟶3\mathrm{H}{\phantom{A}}_3\mathrm{P}\mathrm{O}{\phantom{A}}_4+5\mathrm{C}\mathrm{a}\mathrm{S}\mathrm{O}{\phantom{A}}_4\mathrm{v}+\mathrm{H}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}$

მეორე ხერხით ფოსფორმჟავას იღებენ ფოსფორის პენტოქსიდისა და წყლის ურთიერთქმედებით:

$\mathrm{P}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}{\phantom{A}}_5+3\mathrm{H}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}⟶2\mathrm{H}{\phantom{A}}_3\mathrm{P}\mathrm{O}{\phantom{A}}_4$