აცეტალდეჰიდი

აცეტალდეჰიდი, ძმარალდეჰიდი, C₂H₄O — ორგანული ნაერთი, მძაფრი სუნის უფერო სითხე. დუღილის ტემპერატურა არის 20,8°C, დნობის ტემპერატურა კი — 124°C, სიმკვრივე 783 კგ/მ³, იხსნება წყალში, სპირტში, ეთერში. ახასიათებს ალდეჰიდების ყველა თვისება. მინერალური მჟავების თანაობისას განიცდის პოლიმერიზაციას თხევად პარალდეჰიდად (CH₃CHO)₃ და კრისტალურ მეტალდეჰიდად (CH₃CHO)₄. მიიღება ეთილის სპირტის კატალიზური დაჟანგვით, დაახლოებით 95°C — აცეტილენზე წყლის მოქმედებით ვერცხლისწყლის მარილების თანაობისას (კუჩეროვის რეაქცია): $𝖧𝖢\mathsf{\equiv }𝖢𝖧\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\underset{}{\overset{HgS{O}_4,H^{+}}{\to }}𝖢{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}𝖢𝖧𝖮$. აცეტალდეჰიდზე ალუმინის ალკოჰოლატების მოქმედებით ღებულობენ ეთილაცეტატს (ტიშჩენკოს რეაქცია): $2C{H}_{3}CHO\stackrel{Al(O{C}_2{H}_5{)}_3}{\to }C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5$; ამ მეთოდს სამრეწველო მნიშვნელობა აქვს. აცეტალდეჰიდს დიდი რაოდენობით იყენებენ ძმარმჟავას, ძმრის ანჰიდრიდის, ფარმაცევტული პრეპარატებისა და სხვათა წარმოებაში.

რესურსები ინტერნეტში

• International Chemical Safety Card 0009
• NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
• Methods for sampling and analysis
• IARC Monograph: "Acetaldehyde"
• Hal Kibbey, Genetic Influences on Alcohol Drinking and Alcoholism, Indiana University Research and Creative Activity, Vol. 17 no. 3.
• United States Food and Drug Administration (FDA) information for acetaldehyde
• Acetaldehyde production process flow sheet by ethylene oxidation method