ამფიბოლები

ამფიბოლები (თარგი:Lang-grc — მინერალთა ჯგუფი, რიც წარმოდგენილია მაგნიუმის, რკინის, კალციუმის და შედარებით იშვიათად, ალუმინისა და ტუტეების შემცველი ბაფთისებრი აგებულების სილიკატებით; მდიდარია აქროლადი ნივთიერებით F, იშვიათად — Cl.

ამფიბოლების ზოგადი ქიმიური ფორმულაა — $\mathrm{A}\mathrm{B}{\phantom{A}}_2\mathrm{C}{\phantom{A}}_5\mathrm{T}{\phantom{A}}_8\mathrm{O}{\phantom{A}}_{22}\mathrm{W}{\phantom{A}}_2$, სადაც

A	_	Na	K	Ca	Pb	Li
B2	Na	Ca	Mn2+	Fe2+	Mg	Li
C5	Mg	Fe2+	Mn2+	Al	Fe3+	Cr3+	Mn3+	Ti4+	Li
T8	Si	Al	Ti4+	Be
O22	ჟანგბადი
W2	(OH)	F	Cl	O2–

ამფიბოლების კრისტალურ-ქიმიური სტრუქტურის საფუძველს ქმნის კომპლექსური ანიონი $[\mathrm{S}\mathrm{i}{\phantom{A}}_4\mathrm{O}{\phantom{A}}_{11}]{\phantom{A}}^{6-}$ და $[\mathrm{O}\mathrm{H}]{\phantom{A}}^{1-}$ ზოგჯერ $\mathrm{F}{\phantom{A}}^{1-}$, $\mathrm{C}\mathrm{l}{\phantom{A}}^{1-}$ და დამატებითი $\mathrm{O}{\phantom{A}}^{2-}$. ბაფთისებრი სტრუქტურის გამო, კრისტალებს პრიზმული იერი და პრიზმის გასწვრივ სრული ტკეჩვადობა აქვს. კრისტალებში განარჩევენ რომბული და მონოკლინური სინგონიის ამფიბოლებს. მთავარი ამფიბოლებია: რომბული–ანთოფილიტი, მონოკლინური–ტრემოლიტი, აქტინოლითი, რქატყუარა, არფვედსონიტი, გლაუკოფანი და სხვა. რკინის შემცველობის მიხედვით ამფიბოლები სხვადასხვა ფერისაა: უფერო, მწვანე, უმეტესად შავი. სიმაგრე მინერ. სკალის მიხედვით 5-6, სიმკვრივე – 2800-3460 კგ/მ³.

ამფიბოლები დედამიწის ქერქის 2-3%-ს შეადგენენ, შედიან მრავალი მაგმური და მეტამორფული ქანის შემადგენლობაში (რქატყუარიანი გაბრო, დიორიტი, სიენიტი და სხვა). ზოგჯერ ქანი ერთადერთი მინერალით — ამფიბოლითაა აგებული (ჰორნბლენდიტი, ამფიბოლიტი, ამფიბოლიანი ფიქლები). ამფიბოლების დაშლითა და გამოფიტვის შედეგად ჩნდება ქლორიტი, ეპიდოტი, კარბონატები, რკინის ჰიდროჟანგები, ოპალი, ქალცედონი, კვარცი და სხვა. ამფიბოლების სელისებრ-ბოჭკოვან სახესხვაობას — ამფიბოლ-აზბესტს იყენებენ ტექნიკაში.