ქსენონის ტეტროქსიდი
თარგი:ინფოდაფა ნივთიერება ქსენონის ტეტროქსიდი — არაორგანული ნაერთი. შედგება ქსენონისა და ჟანგბადისგან. მისი ქიმიური ფორმულაა . არის ყვითელი, კრისტალური, მყარი ნივთიერება, რომელიც სტაბილურია −35.9 °C-ის ქვემოთ. ამ ტემპერატურის ზემოთ ქსენონის ტეტროქსიდი ფეთქდება და გამოიყოფა ქსენონი და ჟანგბადი (O2).[1][2].
ნაერთში ქსენონის რვავე ვალენტური ელექტრონი მონაწილეობს და მისი ჟანგვის რიცხვი არის +8. ჟანგბადი ერთადერთი ელემენტია, რომელსაც შეუძლია ქსენონი მის უმაღლეს ჟანგვის მდგომარეობამდე დაჟანგოს. მაგალითისთვის, ფთორს ქსენონის დაჟანგვა მხოლოდ ქსენონის ჰექსაფტორიდამდე (XeF6; +6 ჟანგვის ხარისხამდე) შეუძლია.
რეაქციები
−35.9 °C-ზე ზევით ქსენონის ტეტროქსიდი ხდება ფეთქებადი ნივთიერება. აფეთქებისას გამოიყოფა აირადი ქსენონი და ჟანგბადი:
- XeO4 → Xe + 2 O2
წყალში გახსნისას ქსენონის ტეტროქსიდი წარმოქმნის პერსენატის მჟავას, ტუტე ლითონებთად კი — პერქსენატის მარილებს:
- XeO4 + 2 H2O → H4XeO6
- XeO4 + 4 NaOH → Na4XeO6 + 2 H2O
ქსენონის ტეტროქსიდი რეაქციაში შედის ქსენონის ჰექსაფტორიდთან და მიიღება ქსენონის ჟანგბადფთორიდები:
- XeO4 + XeF6 → XeOF4 + XeO3F2
- XeO4 + 2XeF6 → XeO2F4 + 2 XeOF4
სინთეზი
ყველა სახის სინთეზი იწყება პერქსენატებიდან:
- 2 HXeO4− + 2 OH− → XeO64− + Xe + O2 + 2 H2O
სხვა ხერხით დაჟანგვა შესაძლებელია პერქსენატის ოზონაციით ხსნარში:
- HXeO4− + O3 + 3 OH− → XeO64− + O2 + 2 H2O
ბარიუმის პერქსენატი რეაქციაში შედის გოგირდმჟავასთან და მიიღება ბერქსენატის მჟავა, მჟავა რადგან არასტაბილურია განიცდის დეჰიდრატაციას დამიიღება ქსენონის ტეტროქსიდი და გამოიყოფა წყალი.[3]
- თარგი:Chem + 2 თარგი:Chem → 2 თარგი:Chem + თარგი:Chem
- თარგი:Chem → 2 თარგი:Chem + თარგი:Chem