იხილეთ წყარო გვერდისთვის ქრომი

{{ინფოდაფა ქრომი}}
'''ქრომი'''<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/419930 დოლიძე ვ., ციციშვილი ვ., „ოთხენოვანი ქიმიური ლექსიკონი“, თბ., 2004, გვ. 244]</ref><ref>{{ქსე|10|558||არა}}</ref> ({{lang-la|Chromium}}; ქიმიური სიმბოლო — <chem>Cr</chem>) — [[ქიმიურ ელემენტთა პერიოდული სისტემა|ელემენტთა პერიოდული სისტემის]] [[ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეოთხე პერიოდი|მეოთხე პერიოდის]], მეექვსე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეექვსე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, VIბ) [[ქიმიური ელემენტი]]. მისი [[ატომური ნომერი]]ა 24, [[ატომური მასა]] — 51.996, [[დნობის ტემპერატურა|t<sub>დნ</sub>]] — 1907 °C, [[დუღილის ტემპერატურა|t<sub>დუღ</sub>]] — 2671 °C, [[სიმკვრივე]] — 7.15 გ/სმ<sup>3</sup>. მაგარი მოვარდისფრო-თეთრი [[ფერი]]ს [[ლითონი]].

== ისტორია ==
[[1766]] წელს [[ეკატერინბურგი]]ს მახლობლად იქნა აღმოჩენილი მინერალი, რომელმაც მიიღო სახელწოდება „ციმბირული წითელი ტყვია“, PbCrO<sub>4</sub>. თანამედროვე სახელია &nbsp;— [[კროკოიტი]]. [[1797]] წელს ფრანგმა ქიმიკოსმა [[ლუი ნიკოლა ვოკლენი|ლუი ვოკლენმა]] შეძლო მისგან გამოეყო ახალი ძნელად დნობადი [[ლითონი]] (ალბათ ვოკლენმა პირველად მიიღო [[ქრომის კარბიდი]]).

== სახელწოდების წარმომავლობა ==
სახელწოდება [[ელემენტი (ქიმია)|ელემენტმა]] მიიღო ბერძნული {{lang-el|χρῶμα}}&nbsp;— [[ფერი]]საგან, საღებავი&nbsp;— მისი ნაერთების მრავალშეფერილობის გამო.

== ბუნებაში ==
ქრომი საკმაოდ გავრცელებული ელემენტია (0,02 მასური წილი, %). ქრომის ძირითადი ნაერთია — [[ქრომიტი]] ქრომული რკინა FeO·Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub>. მნიშვნელობით მეორე მინერალია [[კროკოიტი]]  PbCrO<sub>4</sub>.

=== საბადოების მდებარეობა ===
ქრომის ყველაზე დიდი საბადოები მდებარეობს [[სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა]]ში, (პირველი ადგილი მსოფლიოში), [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ზიმბაბვე]]ში, [[მადაგასკარი|მადაგასკარზე]]. საბადოები განლაგებულია [[თურქეთი]]ს, [[ინდოეთი]]ს, [[სომხეთი]]ს ტერიტორიაზეც<ref>{{cite web
 |url         = http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/tehnologiya_i_promyshlennost/MINERALNIE_RESURSI.html
 |title       = სტატია «მინერალური რესურსები»
 |publisher   = ენციკლოპედია «Кругосвет»
 |archiveurl  = https://www.webcitation.org/616VvZyeR?url=http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/tehnologiya_i_promyshlennost/MINERALNIE_RESURSI.html
 |archivedate = 2011-08-21
 |accessdate  = 2011-11-02
}}</ref>, ასევე [[ბრაზილია]]ში, [[ფილიპინები|ფილიპინებზე]]<ref name=autogenerated1>[http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/himiya/HROM.html ქრომი | კრუგოსვეტის ონლაინ ენციკლოპედია]</ref>.
ქრომის მადნების მთავარი საბადოები რუსეთში ცნობილია [[ურალი|ურალზე]] (დონსკის და სარანოვსკის).

ყაზახეთში ქრომის დაზვერილი მარაგი შეადგენს 350 მლნ. ტონაზე მეტს (მეორე ადგილი მსოფლიოში)<ref name=autogenerated1 />.

== გეოქიმია და მინერალოგია ==
ქრომის საშუალო შემცველობა სხვადასხვა ქანებში მკვეთრად ცვალებადია. ულტრაფუძე ქანებში (პერიდოტიტებში) ის აღწევს 2 კგ/ტ, ფუძე ქანებში (ბაზალტებში და სხვა) — 200 გრ/ტ, ხოლო გრანიტებში ათეული გრ/ტ. დედამიწის ქერქში 83 გრ/ტ. ქრომი [[რკინა]]სთან, [[ნიკელი|ნიკელთან]], [[ვანადიუმი|ვანადიუმთან]] და [[მანგანუმი|მანგანუმთან]] ერთად წარმოადგენენ ერთ გეოქიმიურ ოჯახს.

განარჩევენ ქრომის სამ ძირითად მინერალს: [[მაგნოქრომიტი]] (Mn, Fe)Cr<sub>2</sub>O<sub>4</sub>, [[ქრომპიკოტიტი]] (Mg, Fe)(Cr, Al)<sub>2</sub>O<sub>4</sub> და [[ალუმოქრომიტი]] (Fe, Mg)(Cr, Al)<sub>2</sub>O<sub>4</sub>. გარეგნულად ერთმანეთისაგან არ განირჩევიან და მათ არაზუსტად „ქრომიტებს“ უწოდებენ. მათი შემადგენლობა ცვალებადია:
* [[ქრომის ოქსიდი (III)|Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub>]] 18—62 %,
* [[რკინის ოქსიდი (II)|FeO]] 1—18 %,
* [[მაგნიუმის ოქსიდი (II)|MgO]] 5—16 %,
* [[ალუმინის ოქსიდი (III)|Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub>]] 0,2 — 0,4 (33 %-მდე),
* [[რკინის ოქსიდი (III)|Fe<sub>2</sub>O<sub>3</sub>]] 2 — 30 %,
* მინარევები [[ტიტანის ოქსიდი(IV)|TiO<sub>2</sub>]] 2 %-მდე,
* [[ვანადიუმის პენტაოქსიდი|V<sub>2</sub>O<sub>5</sub>]] 0,2 %-მდე,
* [[თუთიის ოქსიდი|ZnO]] 5 %-მდე,
* [[მანგანუმის ოქსიდი (II)|MnO]] 1 %-მდე; არის ასევე [[კობალტი|Co]], [[ნიკელი|Ni]] და სხვა.
თვითონ ქრომიტი, ანუ FeCr<sub>2</sub>O<sub>4</sub> შედარებით იშვიათია. ქრომიტების გარდა, ქრომი შედის სხვა მთელი რიგი მინერალების შემადგენლობაში - ქრომიან ფიქალებში (ფუქსიტა), ქრომიანი ქლორიტში, ქრომვეზუვიანაში, ქრომდიოფსიდში, ქრომტურმალინში, ქრომიან ძოწში (უვაროვიტი) და სხვა, რომლებიც ხშირად თანსდევს მადნებს, მაგრამ თვითონ სამრეწველო მნიშვნელობა არ ააქვთ. ქრომი როგორც რკინა მიგრირებს, რომელიც ბოლოს გროვდება თიხებში. ყველაზე მოძრავ ფორმას წარმოადგენს ქრომატები.

== მიღება ==
ქრომი ბუნებაში გვხვდება ძირითადად ქრომიანი რკინის სახით Fe(CrO<sub>2</sub>)<sub>2</sub> (რკინის ქრომიტი). მისგან ელექტროღუმელებში [[კოქსი]]თ (ნახშირბადით) აღდგენისას იღებენ [[ფეროქრომი|ფეროქრომს]]:

: [[რკინის ოქსიდი (II)|FeO]] · [[ქრომის ოქსიდი (III)|Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub>]] + 4[[ნახშირბადი|C]] → [[რკინა|Fe]] + 2Cr + 4[[ნახშირბადის ოქსიდი (II)|CO]]↑

[[ფეროქრომი]] გამოიყენება ლეგირებული ფოლადების წარმოებისათვის.

რომ მივიღოთ სუფთა ქრომი, რეაქცია მიმდინარეობს შემდეგნაირად:

1) რკინის ქრომიტს ადნობენ ნატრიუმის კარბონატთან ერთად (კალცინირებული სოდა) ჰაერზე:
<DIV STYLE="margin-left:3em;">4[[რკინის ქრომიტი|Fe(CrO<sub>2</sub>)<sub>2</sub>]] + 8[[ნატრიუმის კარბიდი|Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>]] + 7[[ჟანგბადი|O<sub>2</sub>]] → 8[[ნატრიუმის ქრომატი|Na<sub>2</sub>CrO<sub>4</sub>]] + 2[[რკინის ოქსიდი (III)|Fe<sub>2</sub>O<sub>3</sub>]] + 8[[ნახშირორჟანგი|CO<sub>2</sub>]]↑</DIV>

2) ნატრიუმის ქრომატს ხსნიან და გამოყოფენ რკინის ოქსიდისაგან;
[[სურათი:Oxid chromitý.PNG|მინი|მარჯვნივ|300პქ|ქრომის ოქსიდი (III)]]

3) ქრომატები გადაჰყავთ დიქრომატში, ხსნარის ამჟავებით და დიქრომატის გამოკრისტალებით;

4) მიიღებენ სუფთა ქრომის ოქსიდს, დიქრომატის ნახშირით აღდგენის ხშერხით:
: [[ნატრიუმის დიქრომატი|Na<sub>2</sub>Cr<sub>2</sub>O<sub>7</sub>]] + 2[[ნახშირბადი|C]] → [[ქრომის ოქსიდი (III)|Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub>]] + [[ნატრიუმის კარბონატი|Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>]] + [[ნახშირბადის მონოოქსიდი|CO]]↑

5) [[ალუმინოთერმია|ალუმინოთერმიის]] დახმარებით მიიღებენ ლითონურ ქრომს:
: [[ქრომის ოქსიდი (III)|Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub>]]+ 2[[ალუმინი|Al]] → [[ალუმინის ოქსიდი|Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub>]] + 2Cr + 130 ''[[კალორია|კკალ]]''

6) ქრომიანი ანჰიდრიდის წყლის ხსნარიდან [[ელექტროლიზი]]ს დახმარებით იღებენ ელექტროლიტურ ქრომს, რომელიც შეიცავს დანამატს - [[გოგირდმჟავა]]ს. ამ დროს კათოდებზე მიმდინარეობს ძირითადად 3 პროცესი:

* ექვს ვალენტიანი ქრომის აღდგენა სამ ვალენტიანამდე და მისი გადასვლა ხსნარში;
* წყალბადის იონების განმუხტვა აიროვანი წყალბადის გამოყოფით;
* [[ექვსვალენტიანი ქრომი]]ს შემცველი იონების განმუხტვები, ლითონური ქრომის დალექვით;
: Cr<sub>2</sub>O<sub>7</sub><sup>2−</sup> + 14[[წყალბადი|Н<sup>+</sup>]] + 12е<sup>−</sup> = 2Cr + 7[[წყალი|H<sub>2</sub>O]]

== ფიზიკური და ქიმიური თვისებები ==
თავისუფალი სახით — მოცისფრო-თეთრი ფერის ლითონი, კუბური მოცულობა-ცენტრირებული [[კრისტალური მესერი]]თ, а = 0,28845&nbsp;ნმ. 39&nbsp;°C ტემპერატურისას გადადის [[პარამაგნეტიზმი|პარამაგნიტური]] მდგომარეობიდან [[ანტიფერომაგნეტიკები|ანტიფერომაგნეტიკურ]] მდგომარეობაზე ([[ნეელის წერტილი]]).

ქრომი (მინარევებით) წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე მაგარ ლითონს, რომელიც მხოლოდ [[ვოლფრამი|ვოლფრამს]] უთმობს უპირატესობას ([[სიმაგრე]] [[მოოსის სკალა|მოოსის სკალით]] 8.5). ძალიან სუფთა ქრომი საკმაოდ კარგად ექვემდებარება მექანიკურ დამუშავებას.

მდგრადია [[ჰაერი|ჰაერზე]]. 2000&nbsp;°C ტემპერატურისას იწვის მწვანე ფერის ქრომის ოქსიდის (III) წარმოქმნით Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub>, რომელიც [[ამფოტერილობა|ამფოტერული თვისებებით]] ხასიათდება. Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub>-ის შედნობით ტუტეებთან მიიღება [[ქრომატები]]:

: Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub> + 2NaOH → 2NaCrO<sub>2</sub> + H<sub>2</sub>O.

გაუხურებელი ქრომის ოქსიდი (III) ადვილად იხსნება ტუტეებისა და მჟავეების ხსნარებში:

: Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub> + 6HCl → 2CrCl<sub>3</sub> + 3Н<sub>2</sub>О.

ქრომის კარბონილის თერმული დაშლისას Cr(СО)<sub>6</sub> მიიღებენ წითელ ფუძე [[ქრომის ოქსიდი (II)|ოქსიდს]] CrO. ყავისფერ ან ყვითელ ჰიდროქსიდს Cr(OH)<sub>2</sub> სუსტი ფუძე თვისებებით, ილექება ქრომის (II) მარილებში [[ტუტე]]ების ხსნარების დამატებით.

[[ქრომის ოქსიდი (VI)|ქრომის ოქსიდის (VI)]] ფრთხილი დაშლით CrO<sub>3</sub> ჰიდროთერმულ პირობებში მიიღებენ [[ქრომის ოქსიდი (IV)|ქრომის ოქსიდს (IV)]] rO<sub>2</sub>, რომელიც წარმოადგენს [[ფერომაგნეტიკი|ფერომაგნეტიკს]] და ფლობს ლითონური გამტარობით.

კონცენტრირებულ [[გოგირდმჟავა]]სა და დიქრომატების ხსნარებს შორის ურთიერთქმედებით წარმოიქმნება წითელი ან იისფერ-მოწითალო ფერის ქრომის ოქსიდების (VI) კრისტალები CrO<sub>3</sub>. ტიპური მჟავა ოქსიდი, წყალთან     ურთიერთქმედებით ის წარმოქმნის ძლიერ არამდგრად ქრომიან მჟავეებს: [[ქრომმჟავა|ქრომიან H<sub>2</sub>CrO<sub>4</sub>]], [[დიქრომმჟავა|დიქრომ H<sub>2</sub>Cr<sub>2</sub>O<sub>7</sub>]] და სხვა იზოპოლმჟავეებს საერთო ფორმულით H<sub>2</sub>Cr<sub>n</sub>O<sub>3n+1</sub>. პოლიმერიზაციის ხარისხის გაზრდა მიმდინარეობს рН-ის შემცირებით, ანუ მჟავიანობის გაზრდით:
: 2K<sub>2</sub>CrO<sub>4</sub> + H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> → K<sub>2</sub>Cr<sub>2</sub>O<sub>7</sub> + K<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> + Н<sub>2</sub>О.
მაგრამ ნარინჯისფერ K<sub>2</sub>Cr<sub>2</sub>O<sub>7</sub>-ის ხსნარს ჩაუმატებთ ტუტეს ხსნარს, ისევ გაყვითლდება, ეს იმიტომ რომ ისევ წარმოიქმნება [[კალიუმის ქრომატი]] K<sub>2</sub>CrO<sub>4</sub>:

: K<sub>2</sub>Cr<sub>2</sub>O<sub>7</sub> + 2KOH → 2K<sub>2</sub>CrO<sub>4</sub> + Н<sub>2</sub>О.

ამასთან პოლიმერიზაციის უმაღლეს ხარისხამდე არ მიდის, როგორც ეს ხდება [[ვოლფრამი|ვოლფრამთან]] და [[მოლიბდენი|მოლიბდენთან]], პოლიქრომული მჟავა იშლება ქრომის ოქსიდად (VI) და წყლად:
: H2Cr<sub>n</sub>O<sub>3n+1</sub> → H<sub>2</sub>О + nCrO<sub>3</sub>

ცნობილია [[ჰალოგენიდები]], რომლებიც შეესაბამებიან ქრომის სხვადასხვა [[დაჟანგვის ხარისხი|დაჟანგვის ხარისხს]]. ქრომის სინთეზირებული დიჰალოგენიდები CrF<sub>2</sub>, CrCl<sub>2</sub>, CrBr<sub>2</sub> და CrI<sub>2</sub> და ტრიჰალოგენიდები CrF<sub>3</sub>, CrCl<sub>3</sub>, CrBr<sub>3</sub> და CrI<sub>3</sub>. მაგრამ ანალოგიური ალუმინისა და რკინის  ნაერთებისგან განსხვავებით ქრომის თრიქლორიდი  CrCl<sub>3</sub> და ტრიბრომიდი CrBr<sub>3</sub> აქროლადი არაა.

ქრომის ტეტრაჰალოგენიდებში მდგრადია CrF<sub>4</sub>, ქრომის ტეტრაქლორიდი CrCl<sub>4</sub> არსებობს მხოლოდ ორთქლის სახით. ცნობილია ქრომის პენტაფტორიდი CrF<sub>5</sub> და ნაკლებად მდგრად ქრომის ჰექსაფტორიდი CrF<sub>6</sub>.

მიღებულია და დახასიათებულია ქრომის ოქსიჰალოგენიდები CrO<sub>2</sub>F<sub>2</sub> და CrO<sub>2</sub>Cl<sub>2</sub>.

ქრომის ნაერთები სინთეზირებულები არიან [[ბრომი (ელემენტი)|ბრომთან]] ([[ბორიდები]] Cr<sub>2</sub>B, CrB, Cr<sub>3</sub>B<sub>4</sub>, CrB<sub>2</sub>, CrB<sub>4</sub> და Cr<sub>5</sub>B<sub>3</sub>), [[ნახშირბადი|ნახშირბადთან]] ([[კარბიდები|კარბიდებთან]] Cr<sub>23</sub>C<sub>6</sub>, Cr<sub>7</sub>C<sub>3</sub> და Cr<sub>3</sub>C<sub>2</sub>), [[სილიციუმი|სილიციუმთან]] ([[სილიციდები]] Cr<sub>3</sub>Si, Cr<sub>5</sub>Si<sub>3</sub> და CrSi) და [[აზოტი|აზოტთან]] ([[ნიტრიდები]] CrN და Cr<sub>2</sub>N).

ხსნარებში ყველაზე მდგრადებია ქრომის (III) ნაერთები. ქრომს დაჟანგვის ამ ხარისხში შეესაბამება როგორც [[კათიონი|კათიონური]] ფორმა, ისე [[ანიონი|ანიონური]] ფორმები, მაგალითად ტუტე გარემოში არსებული ანიონი [Cr(OH)<sub>6</sub>]<sup>3−</sup>.

ქრომის (III) ნაერთების დაჟანგვით ტუტე გარემოში ცარმოიქმნება ქრომის (VI) ნაერთები:

: 2Na<sub>3</sub>[Cr(OH)<sub>6</sub>] + 3H<sub>2</sub>O<sub>2</sub> → 2Na<sub>2</sub>CrO<sub>4</sub> + 2NaOH + 8H<sub>2</sub>O.

ყვითელ ხსნარებში, რომლებიც შეიცავენ ქრომატ-იონებს, [[ბარიუმი]]ს მარილების ხსნარების დამატებით წარმოიქმნება ყვითელი ნალექი [[ბარიუმის ქრომატი]] BaCrO<sub>4</sub>:

: Ba<sup>2+</sup> + CrO<sub>4</sub><sup>2−</sup> → BaCrO<sub>4</sub>↓.

ქრომის ნაერთები (VI) — ძლიერი [[დამჟანგავები]]ა, მაგალითად:

: K<sub>2</sub>Cr<sub>2</sub>O<sub>7</sub> + 14HCl → 2CrCl<sub>3</sub> + 2KCl + 3Cl<sub>2</sub>↑ + 7H<sub>2</sub>O.

დიქრომატებში წყალბადის ზეჟანგის, გოგირდმჟავის და ორგანული გამხსნელების დამატებით წარმოიქმნება ქრომის ლურჯი პეროქსიდი CrO<sub>5</sub>L (L - გამხსნელის მოლეკულა); ეს რეაქცია გამოიყენება როგორც ანალიტიკური.

== გამოყენება ==
ქრომი — წარმოადგენს მნიშვნელოვან შემადგენელ კომპონენტს ბევრ [[ლეგირებული ფოლადი|ლეგირებულ ფოლადში]] (კერძოდ კი, [[უჟანგავი ფოლადი|უჟანგავ ფოლადებში]]), ასევე სხვა მრავალი ფოლადის შენადნობებში. გამოიყენება როგორც გაცვეთის მიმართ მდგრადი და ლამაზ გალვანურ დაფარვაში ([[ქრომირება]]). ქრომი გამოიყენება შენადნობების ქრომ-30 და ქრომ-90-ის წარმოებაში.

== ბიოლოგიური როლი და ფიზიოლოგიური მოქმედება ==
ქრომი — ერთ ერთი [[ბიოგენური ელემენტი]]ა, მუდმივად შედის მცენარეებისა და ცხოველების ქსოვილების შემადგენლობაში. ცხოველებში ქრომი მონაწილეობს [[ლიპიდები]]ს, [[ცილები]]ს მიმოცვლაში (შედის [[ფერმენტები]]ს  - [[ტრიფსინი]]ს შემადგენლობაში, [[ნახშირწყლები|ნახშირწყლებში]]. ქრომისშემცველობის შემცირება საკვებში და სისხლში იწვევს ზრდის სიჩქარის შენელებას, [[ქოლესტერინი]]ს ზდრას სისხლში.

სუფთა სახით ქრომი საკმაოდ ტოქსიკურია, ლითონური ქრომის [[მტვერი]] აღიზიანებს ფილტვების ქსოვილებს. ქრომის ნაერთები (III) იწვევს [[დერმატიტი|დერმატიტს]]. ქრომის ნაერთები(VI) - იწვევენ ადამიანის სხვადასხვაგვარ დაავადებებს, მათ შორის ონკოლოგიურს. ქრომის(VI) მაქსიმალურად დასაშვები კონცენტრაცია [[მდკ]] ატმოსფერულ ჰაერშიр 0,0015 მგრ/მ³.

== საინტერესო ფაქტები ==
* ქრომი წარმოადგენს ყველაზე მაგარ ლითონს ყველა სუფთა ლითონს შორის (მინარევების გარეშე)<ref>[http://www.chemister.ru/Chemie/records.htm გინესის რეკორდების წიგნი ქიმიური ნივთიერებებისათვის]</ref>. ქრომის პიკოლინატი შედის დასუსტების საშუალებების შემადგენლობაში.

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[:კატეგორია:ქრომის ნაერთები]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Cr/key.html ქრომი Webelements-ზე]
* [http://n-t.ru/ri/ps/pb024.htm ქრომი ქიმიური ელემენტების პოპულარულ ბიბლიოთეკაში] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120144610/http://n-t.ru/ri/ps/pb024.htm |date=2016-11-20 }}
* [http://www.uralgold.ru/otherPI_Cr.html ქრომის საბადოები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111122064103/http://www.uralgold.ru/otherPI_Cr.html |date=2011-11-22 }}
* [http://chemister.ru/Database/properties.php?dbid=1&id=234 ქრომის თვისებები]

== სქოლიო ==
{{სქოლიოს სია}}

{{პორტალი|ქიმია|Papapishu-Lab-icon-6.svg}}
{{პერიოდული ცხრილი}}
{{ლითონთა აქტივობის მწკრივი}}
{{ავტორიტეტული წყაროები}}

[[კატეგორია:ქრომი| ]]