იხილეთ წყარო გვერდისთვის სანტიმეტრი-გრამი-წამი ერთეულთა სისტემა

'''სანტიმეტრი-გრამი-წამი ერთეულთა სისტემა''', '''ერთეულთა CGS სისტემა''', '''სგწ სისტემა''' ({{lang-en|CGS system}}) — ფიზიკური სიდიდეების გაზომვის მეტრული სისტემა, რომელიც ეფუძნება [[სანტიმეტრი|სანტიმეტრს]] როგორც [[სიგრძე|სიგრძის]] ერთეულს, [[გრამი|გრამს]] როგორც [[მასა|მასის]] ერთეულს და [[წამი|წამს]] როგორც [[დრო]]ის ერთეულს. ყველა სხვა მექამიკური სიდიდის ზომის ერთეული ცალსახად განიმარტება ამ სამი საბაზისო ერთეულით. არსებობს სგწ სისტემის ელექტრომაგნიტური სიდიდეებისათვის გაფართოების რამდენიმე ვარიანტი.

სგწ სისტემა მნიშვნელოვნად იყო შევიწრებული ''მეტრი-კილოგრამი-წამი ერთეულთა სისტემის'' (''მკწ სისტემა'') მიერ, რომელიც ეფუძნება [[მეტრი|მეტრს]], [[კილოგრამი|კილოგრამს]] და [[წამი|წამს]]. მოგვიანებით მკწ სისტემა იქნა გაფართოებული და ჩანაცვლებული [[SI სისტემა|SI სისტემით]]. ეს უკანასკნელი ძირითად ერთეულებად გარდა ნახსენები სამი ერთეულისა მოიცავს [[ამპერი|ამპერს]], [[მოლი|მოლს]] და [[კანდელა]]ს. დღეს [[SI სისტემა]] ერთეულთა ერთადერთი ოფიციალური სისტემაა, თუმცა არსებობს მეცნიერების დარგები, რომლებიც ძირითადად სგწ სისტემას იყენებენ (მაგალითად თეორიული ფიზიკა, ასტროფიზიკა, პლაზმის ფიზიკა და ა. შ.).

მექანიკური სიდიდეების გაზომვისას ([[სიგრძე]], [[მასა]], [[ენერგია]], [[ძალა]], [[წნევა]] და ა. შ.) განსვავება სგწ და [[SI სისტემა]]ს შორის ტრივიალურია. ყველა გადაყვანის კოეფიციენტი 10-ის ხარისხს წარმოადგენს, რომელიც მარტივად მიიღება შემდეგი თანაფარდობებიდან 100&nbsp;სმ = 1&nbsp;მ და 1000&nbsp;გ = 1&nbsp;კგ.
მაგალითად, სგწ სისტემაში ძალის ერთეული არის [[დინი (ერთეული)|დინი]], რომელიც ტოლია 1&nbsp;გ·სმ/წმ<sup>2</sup>, ხოლო [[SI სისტემა]]ში ძალის ერთეული არის [[ნიუტონი]], 
1&nbsp;კგ·მ/წმ<sup>2</sup>. მაშასადამე ტრივიალური გარდაქმნებით მივიღებთ 1&nbsp;დინი=10<sup>−5</sup>&nbsp;ნიუტონს.

მეორე მხრივ, ელექტრომაგნიტური სიდიდეების გაზომვისას ([[მუხტი]], [[ელექტრული ველი]], [[მაგნიტური ველი]], [[ძაბვა]] და ა. შ.) სგწ და SI სისტემის ერთეულებს შორის გადასვლა ბევრად უფრო კომპლექსურია. რეალურად ელექტრომაგნიტური ველის განტოლებების - [[მაქსველის განტოლებები]]ს იცვლება ერთეულთა სისტემის მიხედვით. ეს გამოწვეულია იმ გარემებით, რომ მექანიკური სიდიდეებისგან განსხვავებით, ელექტრომაგნიტური სიდიდეებისთვის არ არსებობს ურთიერთცალსახა კავშირი სხვადასხვა ერთეულთა სისტემაში მოცემულ ფიზიკურ სიდიდეებს შორის. მეტიც, თავად სგწ სისტემის ფარგლებში შესაძლებელია ელექტრომაგნიტური ერთეულების სხვადასხვა სისტემის შემოღება, რომლებიც ქმნიან სგწ სისტემის ''ქვესისტემებს'', როგორიცაა [[გაუსის ერთეულთა სისტემა]], ''ელექტროსტატიკურ ერთეულთა სისტემა'', ''ელექტრომაგნიტურ ერთეულთა სისტემა'' და ა. შ.

== ისტორია ==
პირველად სგწ სისტემა 1832 წელს შემოთავაზებული იქნა გერმანელი მათემატიკოსის, [[გაუსი, კარლ ფრიდრიხ|კარლ ფრიდრიხ გაუსის]] მიერ.<ref>{{
cite book
| first1 = William
| last1 = Hallock
| first2 = Herbert Treadwell
| last2 = Wade
| page = 200
| year = 1906
| place = New York
| title = Outlines of the evolution of weights and measures and the metric system
| publisher = The Macmillan Co
| url = http://books.google.com/books?id=NVZKAAAAMAAJ
}}</ref>  1874 წელს ის იქნა გაფართოებული ბრიტანელი ფიზიკოსების [[ჯეიმზ კლერკ მაქსველი]]სა და [[უილიამ ტომსონი]]ს მიერ, რომლებმაც სისტემას დაამატეს ელექტრომაგნიტური ერთეულები.

== მექანიკის სგწ სისტემის ერთეულები ==
მექანიკაში სგწ და სი-სისტემის ერთეულები მსგავსი პრინციპით განისაზღვრება. ეს ორი სისტემა მხოლოდ ორი სიდიდის გაზომვის მასშტაბით განსხვავდება (ეს ორი სისტემა შესაბამისად იყენებს სამნტიმეტრს [[მეტრი]]ს მაგივრად და გრამს კილოგრამის მაგივრად), ხოლო მესამე ერთეული, [[წამი]], ერთი და იგივეა ორივე სისტემისთვის. შესაბამისად, არსებობს ურთიერთცალსახა დამოკიდებულემა სხვადასხვა სისტემაში განსაზღვრულ მექანიკურ სიდიდეებს შორის, ხოლო მექანიკის კანონებს ორივე სისტემაში აბსოლუტურად იდენტური ფორმა აქვთ. მექანიკური სიდიდეების განმართება შემდეგია:

:<math>v = \frac{dx}{dt}</math>&nbsp; ([[სიჩქარე|სიჩქარის]] განმარტება)
:<math>F=m\frac{d^2x}{dt^2}</math>&nbsp; ([[ნიუტონის მეორე კანონი]])
:<math>E = \int \vec{F}\cdot \vec{dx}</math>&nbsp; ([[ენერგია|ენერგიის]] განმარტება მუშაობის მეშვეობით)
:<math>p = \frac{F}{L^2} </math>&nbsp; ([[წნევა]] განიმარტება როგორც ძალა ფართის ერთეულზე)
:<math>\eta = \tau/\frac{dv}{dx}</math>&nbsp; (დინამიური [[სიბლანტე]] განიმარტება როგორც წანაცვლების დაძაბულობა სიჩქარის ერთეულ გრადიენტზე).

მაშასადამე, მაგალითად სგწ სისტემის წნევის ერთეული, ბარი, ისევეა დამოკიდებული სგწ სიგრძის, მასისა და დროის ერთეულებთან, როგორც სი-სისტემის წნევის ერთეული [[პასკალი]] არის დამოკიდებული სი-სისტემის სესაბამის ერთეულებთან:

:1&nbsp;წნევის ერთეული = 1&nbsp;ძალის ერთეული/(1&nbsp;სიგრძის ერთეული)<sup>2</sup> = 1&nbsp;მასის ერთეული/(1&nbsp;სიგრძის ერთეული·(1&nbsp;დროის ერთეული)<sup>2</sup>)
:1 ბა = 1 გ/(სმ·წმ<sup>2</sup>)
:1 პა = 1 კგ/(მ·წმ<sup>2</sup>).

სგწ სისტემის ერთეულის სი-სისტემის ერთეულით გამოსახვა საჭიროებს შესაბამისი საბაზისო ერთეულებს შორის გადასვლის ფორმულების გამოყენებას:

:1 ბა = 1 გ/(სმ·წმ<sup>2</sup>) = 10<sup>-3</sup> კგ/(10<sup>-2 </sup>მ·წმ<sup>2</sup>) = 10<sup>-1</sup> კგ/(მ·წმ<sup>2</sup>) = 10<sup>-1</sup> პა.

=== მექანიკური სიდიდეების განმარტება და გარდაქმნის ფორმულები ===
{|class="wikitable" style="text-align: left;"
! სიდიდე 
! სიმბოლო !! სგწ ერთეული !! სგწ ერთეულის <br />შემოკლება!! განმარტება !! გადაყვანა სი-სისტემის ერთეულში<br />  
|-
! [[სიგრძე]] 
|align="center" | ''L'', ''x''|| [[სანტიმეტრი]] ||align="center" | სმ || 1/100  [[მეტრი]] || = 10<sup>−2</sup>&nbsp;მ
|-
! [[მასა]] 
|align="center" | ''m''|| [[გრამი]] || align="center" |გ || 1/1000 [[კილოგრამი]] || = 10<sup>−3</sup>&nbsp;კგ
|-
! [[დრო]] 
|align="center" | ''t''|| [[წამი]]||align="center" |წმ|| 1 [[წამი]] || = 1&nbsp;წმ
|-
! [[სიჩქარე]] 
|align="center" | ''v''|| სანტიმეტრი წამში ||align="center" |სმ/წმ ||  სმ/წმ || = 10<sup>−2</sup>&nbsp;მ/წმ
|-
! [[ძალა]] 
|align="center" | ''F''|| [[დინი (ერთეული)|დინი]] ||align="center" |დინ || გ სმ / წმ<sup>2</sup> || = 10<sup>−5</sup>&nbsp;[[ნიუტონი|ნ]]
|-
! [[ენერგია]] 
|align="center" | ''E''|| [[ერგი]]  ||align="center" |ერგ || გ სმ<sup>2</sup> / წმ<sup>2</sup> || = 10<sup>−7</sup>&nbsp;[[ჯოული|ჯ]]
|-
! [[სიმძლავრე]] 
|align="center" | ''P''|| [[ერგი]] [[წამი|წამში]]||align="center" |ერგ/წმ || გ სმ<sup>2</sup> / წმ<sup>3</sup> || = 10<sup>−7</sup>&nbsp;[[ვატი|ვტ]]
|-
! [[წნევა]] 
|align="center" | ''p''|| [[ბარი (ერთეული)|ბარი]] ||align="center" | ბა|| გ / (სმ წმ<sup>2</sup>) || = 10<sup>−1</sup>&nbsp;[[პასკალი]]
|-
! დინამიური [[სიბლანტე]] 
|align="center" | ''η''||  ||align="center" |P|| გ / (სმ წმ) || = 10<sup>−1</sup>&nbsp;პასკალი წმ
|-
! [[ტალღური რიცხვი]]
| align="center" | ''k'' || ||align="center" |სმ<sup>−1</sup>|| სმ<sup>−1</sup> || = 100 მ<sup>−1</sup>
|}

== სგწ ერთეულები ელექტრომაგნიტური სიდიდეებისთვის ==
=== ელექტრომაგნიტური ერთეულები ===
[[SI სისტემა|სი-სისტემის]] ერთეულების სგწ სისტემის ერთეულებში გადაყვანა ბევრად უფრო რთულია ელექტრომაგნიტური სიდიდეებისთვის. ეს გარდაქმნა იმდენად არატრივიალურია, რომ ელექტრომაგნეტიზმის კანონების გამომსახველი ფორმულები დამოკიდებულია ერთეულთა არჩეულ სისტემაზე. ეს გარემოება არის იმ განსხვავებული პრინციპების ერთ-ერთი ილუსტრაცია იმისა, რომ ეს ორი სისტემა სრულიად განსხვავებულ პრინციპებზეა აგებული: 
* [[SI სისტემა]]ში [[ელექტრული დენი]]ს ერთეულად არჩეულია 1 [[ამპერი]] (A). ამპერი ამ სისტემის საბაზისო ერთეულია, ისევე როგორც მეტრი, კილოგრამი და წამი. ვინაიდან ამპერი არ გამოისახება სხვა საბაზისო ერთეულებით, ელექტრომაგნეტიზმის კანონების ჩაწერა სი-სიტემაში საჭიროებს დამატებითი პროპორციულობის მუდმივების არსებობას, რათა მოხდეს კინემატიკური სიდიდეების ელექტრომაგნიტურ სიდიდეებთან დაკავშირება. ყველა სხვა ელექტრული და მაგნიტური სიდიდე იწარმოება ამ ოთხი საბაზისო ერთეულის მეშვეობით. მაგალითად, [[ელექტრული მუხტი]] (''q'') განიმარტება როგორც ელექტრული დენის (''I'') ნამრავლი დროზე (''t''):

::<math>q=I\cdot t</math>, 
: მაშასადამე, ელექტრული მუხტის ერთეული, [[კულონი]] (კულ), განიმარტება როგორც 1 კულ = 1 ა·წმ.

* სგწ სისტემაში არ ხდება ახალი საბაზისო ერთეულების შემოყვანა. ამის სანაცვლოდ ყველა ელექტრომაგნიტური სიდიდის ერთეულის გამოყვანა ხდება სანტიმეტრის, გრამისა და წამის მეშვეობით, იმ კანონების ანალიზზე დაყრდნობით, რომელიც ელექტრომაგნიტურ მოვლენებს მექანიკასთან აკავშირებს.

=== სგწ სისტემაში ელექტრომაგნიტური სიდიდეების ერთეულების მიღება ===
ელექტრომაგნიტური სიდიდეების დაკავშირება სიგრძეს, დროსა და წონასთან შესაძლებელია განხორციელდეს რამდენიმე ალტერნატიული მეთოდით. ორი მათგანი ეფუძნება იმ ძალების ანალიზს, რომელითაც დამუხტული ნაწილაკები ურთიერთქმედებენ. ეს არის ორი (ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი) ფუნდამენტური კანონი, რომელიც აკავშირებს [[ელექტრული მუხტი|ელექტრულ მუხტსა]] და მის წარმოებულს ([[ელექტრული დენი|ელექტრულ დენს]]) მექანიკურ სიდიდესთან, ძალასთან. ისინი შეიძლება ჩაიწეროს <ref name=Jack>{{cite book 
| author=Jackson, John David 
| title=Classical Electrodynamics 
| url=https://archive.org/details/classicalelectro0000jack_e8g9
| edition=3rd 
| pages=[https://archive.org/details/classicalelectro0000jack_e8g9/page/775 775]–784
| location=New York 
| publisher=Wiley 
| year=1999 
| isbn=0-471-30932-X}}</ref> სისტემაზე დამოუკიდებელი სახით შემდეგნაირად:

*პირველი არის [[კულონის კანონი]] , <math>F = k_C \frac{q \cdot q^\prime}{d^2}</math>, რომელიც აღწერს ელექტრულ ძალას (''F'') ორ მუხტს <math>q</math> და <math>q^\prime</math> შორის რომელთა შორის მანძილი არის ''d''. აქ <math>k_C</math> არის მუდმივა, რომელიც დამოკიდებულია, იმაზე, თუ როგორ იქნება განსაზღვრული მუხტი სგწ სისტემის საბაზისო ერთეულების მეშვეობით.

*მეორე არის [[ამპერის კანონი]],  <math>\frac{dF}{dL} = 2 k_A\frac{I \, I^\prime}{d}</math>, რომელიც აღწერს მაგნიტურ ძალა  ''F''-ს, რომლითაც ერთეულოვან  ''L'' სიგრძეზე ურთიერთქმედებეს ორი გრძელი და პარალელური დენიანი გამტარი  ''I'' და ''I''', რომელთა შორის მანძილი არის ''d''. ვინაიდან <math>I=q/t</math> და <math> I^\prime=q^\prime/t</math>, მუდმივა <math>k_A</math> ასევე დამოკიდებულია იმაზე, როგორ განისაზღვრება მუხტის ერთეული სგწ სისტემაში.

მაქსველის ელექტრომაგნეტიზმის თეორია ამ ორ კანონს ერთმანეთთან აკავშირებს და ადგენს, რომ პროპორციულობის კოეფიციენტებს <math>k_C</math> და <math>k_A</math>  შორის ადგილი აქვს შემდეგ თანაფარდობას <math>k_C / k_A = c^2</math>, სადაც ''c'' არის [[სინათლის სიჩქარე]]. მაშასადამე თუკი განვსაზღვრავთ მოხტის ერთეულს ისე, რომ კულონის კანონში <math>k_C=1</math>, მაშინ ამპერის კანონში გვექნება პროპორციულობის კოეფიციენტი  <math>2/c^2</math>. ან, თუ ამპერის კანონში დავუშვებთ <math> k_A = 1</math> ან <math>k_A = 1/2</math>, ეს მოგვცემს შესაბამის კოეფიციენტს კულონის კანონში.

ორივე ეს ორთიერთ-ექვივალენტური მიდგომა გამოყენებული იქნა სგწ სისტემის მიმდევრების მიერ, რის შედეგადაც ჩამოყალიბდა სგწ სისტემის ორი ქვემოთ განხილული ექვივალენტური განშტოება. თუმცა ელექტრომაგნიტური ერთეულების განსაზღვრა საბაზისო ერთეულებით არ არის შეზღუდული მხოლოდ მოხტის განსაზღვრით. მაგალითად ელექტრული ველი შეიძლება იქნას დაკავშირებული მუშაობასთან, იმ მუშაობის საშუალებით, რომელსაც იგი საცდელ მოხტზე ასრულებს. მეორე მხრივ მაგნიტური ძალა ყოველთვის მოძრავი მუხტის მიმართულების პერპენდიკულარულია, და შესაბამისად მის მიერ შესრულებული მუშაობა ყოველთვის ნულის ტოლია. ამის შედეგად მაგნიტური სიდიდეებისთვის გამოყენებული უნდა იქნას მაგნეტიზმის ორი კანონი, რომელთაგან თითოეული ერთმანეთთან აკავშირებს მექანიკურ სიდიდეებსა და ელექტრულ მუხტს:

* პირველი კანონი აღწერს [[ლორენცის ძალა]]ს რომლითაც მაგნიტური ველი  '''B''' მოქმედებს '''q''', რომელისც მოძრაობს '''v''' სიჩქარით:
:: <math> \mathbf{F} =  \alpha_L q\;\mathbf{v} \times \mathbf{B}\;. </math>
* მეორე კანონი აღწერს სტატიკური მაგნიტურ ველის ('''B''') გაჩენას ელექტრული დენის (''I'') მიერ, რომლის სიგრძეა d'''l''', იმ წერტილში, რომლის რადიუს ვექტორია '''r''', ([[ბიო-სავარის კანონი]]): 
:: <math> d\mathbf{B} =  \alpha_B\frac{I d\mathbf{l} \times \mathbf{\hat r}}{r^2}\;,</math> სადაც ''r'' და <math>\mathbf{\hat r}</math> შესაბამისად არის რადიუს-ვექტორის სიგრძე და ერთეულოვან ვექტორი მისი მიმართულებით.

ამ ორი კანონის მეშვეობით შესაძლებელია [[ამპერის კანონი]]ს მიღება, რომლის მიხედვითაც <math>k_A  = \alpha_L \cdot \alpha_B\;</math>. მაშასადამე, თუ მუხტის ერთეული არჩეულია ამპერის კანონის შესაბამისად, ისე რომ <math>k_A  = 1</math>, მაშინ ბუნებრივია მაგნიტური ველის ერთეულის არჩევა ისე, რომ  <math>\alpha_L = \alpha_B=1\;</math>. თუმცა, თუ არჩევანი ასე არ გაკეთდა, ნებისმიერ შემთხვევაში ზუმოთ მოყვანილი ორი კანონი დაკმაყოფილებული უნდა იყოს.

გარდა ამისა, იმისათვის, რომ აღვწეროთ [[ელექტრული ინდუქცია]] '''D''' და [[მაგნიტური დაძაბულობა]] '''H''' რაიმე გარემოში ([[ვაკუუმი]]ს გარდა) მაშინ საჭიროა განვმარტოთ მუდმივები ε<sub>0</sub> და μ<sub>0</sub>, რომლებიც შესაბამისად არიან [[ვაკუუმის დიელექტრიკული შეღწევადობა]] და [[მაგნიტური მუდმივა]]. მაშინ ზოგად შემთხვევაში გვექნება<ref name=Jack/> <math>\mathbf{D} = \epsilon_0 \mathbf{E} + \lambda \mathbf{P}</math> და <math>\mathbf{H} = \mathbf{B} / \mu_0 - \lambda^\prime \mathbf{M}</math>, სადაც '''P''' და '''M''' შესაბამისად არიან [[პოლარიზაციის ვექტორი]] და [[დამაგნიტება]]. λ and λ′ არის პროპორციულობის მუდმივები, რომლებსაც როგორც წესი ირჩევენ ისე, რომ 4πk<sub>C</sub>ε<sub>0</sub>. თუ λ = λ′ = 1, ასეთ სისტემას ''რაციონალიზირებული'' ეწოდება:<ref>{{
cite book
| author = Cardarelli, F.
| year = 2004
| title = Encyclopaedia of Scientific Units, Weights and Measures: Their SI Equivalences and Origins
| publisher = Springer
| edition = 2<sup>nd</sup>
| page = 20
| isbn= 1-8523-3682-X
| url= http://books.google.com/books?id=6KCx8Ww75VkC
}}</ref>

=== სგწ სისტემის სხვადასხვა ვარიანტები ელექტრომაგნიტური ურთიერთქმედებისთვის ===
ქვემოთ მოვანილ ცხრილში თავმოყრილია სხვადასხვა ზემოთ აღწერილი მუდმივების მნიშვნელობები სგწ სისტემის სხვადასხვა ქვესისტემებში:

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
! system !!width=75| <math>k_C</math> !!width=75| <math>\alpha_B</math> !!width=75| <math>\epsilon_0</math>!!width=75|<math>\mu_0</math>!! <math>k_A=\frac{k_C}{c^2}</math>!! <math>\alpha_L=\frac{k_C}{\alpha_Bc^2}</math>!! <math>\lambda=4\pi k_C\cdot\epsilon_0</math>!!width=75|<math>\lambda'</math>
|-
| align="left" | ელექტროსტატიკური<ref name=Jack/> სგწ<br /> || 1 || ''c''<sup>−2</sup> || 1 || ''c''<sup>−2</sup> ||''c''<sup>−2</sup> || 1 || 4π || 4π
|-
| align="left" | ელექტრომაგნიტური<ref name=Jack/> სგწ<br /> || ''c''<sup>2</sup> || 1 || ''c''<sup>−2</sup>|| 1|| 1|| 1|| 4π || 4π
|-
| align="left" | [[გაუსის ერთეულთა სისტემა]]<ref name=Jack/>  || 1 || ''c''<sup>−1</sup> || 1 || 1|| ''c''<sup>−2</sup> || ''c''<sup>−1</sup>   || 4π || 4π
|-
| align="left" | ჰევისაიდ-ლორენცის<ref name=Jack/> სგწ || <math>\frac{1}{4\pi}</math> || <math>\frac{1}{4\pi c}</math>  || 1 ||1||<math>\frac{1}{4\pi c^2}</math> || ''c''<sup>−1</sup> || 1 ||1
|-
| [[SI სისტემა]] || <math>\frac{c^2}{b}</math> || <math>\frac{1}{b}</math> || <math>\frac{b}{4\pi c^2}</math>||<math>\frac{4\pi}{b}</math>||<math>\frac{1}{b}</math> ||1  ||1||1
|}
მუდმივა ''b'' [[SI სისტემა]]ში განისაზღვრება როგორც: <math>b=10^7\,\mathrm{A}^2/\mathrm{N} = 10^7\,\mathrm{m/H}=4\pi/\mu_0=4\pi\epsilon_0 c^2\;</math>.

არჩეულ ერთეულთა სისტემაზე დამოუკიდებელი ფორმით [[მაქსველის განტოლებები]] ვაკუუმში შეიძლება ჩაწერილი იქნას შემდეგი სახით<ref name=Jack/>

<math>\begin{array}{ccl}
\vec \nabla \cdot \vec E & = & 4 \pi k_C \rho \\
\vec \nabla \cdot \vec B & = & 0 \\
\vec \nabla \times \vec E & = & \displaystyle{- \alpha_L \frac{\partial \vec B}{\partial t}} \\
\vec \nabla \times \vec B & = & \displaystyle{4 \pi \alpha_B \vec J + \frac{\alpha_B}{k_C}\frac{\partial \vec E}{\partial t}}
\end{array}</math>

აღსანიშნავია, რომ [[გაუსის ერთეულთა სისტემა|გაუსისა]] და ჰევისაიდ-ლორენცის სისტემაში <math>\alpha_L</math> = <math>c^{-1}</math> და არა 1-ს. შედეგად ამ სისტემებში ვაკუუმში გავცელებადი [[ელექტრომაგნიტური ტალღა|ელექტრომაგნიტური ტალღის]] <math>\vec E</math> და <math>\vec B</math> ვექტორებს აქვთ ერთი და იგივე განზომილება და ტოლი მნიშვნელობა.

== ელექტრომაგნიტური სიდიდეების ერთეულები სხვადასხვა სგწ სისტემებში ==
{| class="wikitable"
|+ SI სისტემის ერთეულების გადაყვანა სგწ სისტემის სხვადასხვა ქვესისტემებში <br />''c'' = 29,979,245,800 ≈ 3·10<sup>10</sub>
! Quantity
! სიმბოლო !! SI ერთეულები !! ელექტროსტატიკური ერთ.  !! ელექტრომაგნიტური ერთ. !! [[გაუსის ერთეულთა სისტემა|გაუსის ერთეული]]
|-
! [[მუხტი|ელექტრული მუხტი]] 
|align="center" | ''q'' || 1 [[კულონი|კულ]] || = (10<sup>−1</sup> ''c'') [[სტატკულონი|სტატკულ]]|| = (10<sup>−1</sup>)  აბკულონი || = (10<sup>−1</sup> ''c'')  [[სტატკულონი|ფრ]]
|-
! [[ელექტრული დენი]] 
|align="center" | ''I'' || 1 [[ამპერი|ა]] || = (10<sup>−1</sup> ''c'') სტატა || = (10<sup>−1</sup>)  აბამპერი|| = (10<sup>−1</sup> ''c'')  [[სტატკულონი|ფრ]]·წმ<sup>−1</sup>
|-
! [[ელექტრული პოტენციალი]]<br />[[ძაბვა]] 
|align="center" |''φ''<br />''V''|| 1 [[ვოლტი|ვ]]||  = (10<sup>8</sup> ''c''<sup>−1</sup>) [[სტატვოლტი|სტატვ]] ||  = (10<sup>8</sup>) აბვოლტი || = (10<sup>8</sup> ''c''<sup>−1</sup>) [[სტატვოლტი|სტატვ]]
|-
! [[ელექტრული ველის დაძაბულობა]] 
|align="center" |'''E'''|| 1 [[ვოლტი|ვ]]/[[მეტრი|მ]] || = (10<sup>6</sup> ''c''<sup>−1</sup>) [[სტატვოლტი|სტატვ]]/[[სანტიმეტრი|სმ]] || = (10<sup>6</sup>) აბვოლტი/სმ||= (10<sup>6</sup> ''c''<sup>−1</sup>) [[სტატვოლტი|სტატვ]]/[[სანტიმეტრი|სმ]]
|-
! [[მაგნიტური ინდუქცია]] 
|align="center" |'''B'''|| 1 [[ტესლა (ერთეული)|ტ]] ||  = (10<sup>4</sup> ''c''<sup>−1</sup>) სტატტესლა || = (10<sup>4</sup>) [[გაუსი (ერთეული)|გს]] || = (10<sup>4</sup>) [[გაუსი (ერთეული)|გს]] 
|-
! [[მაგნიტური ველის დაძაბულობა]] 
|align="center" |'''H'''|| 1 [[ამპერი|ა]]/[[მეტრი|მ]] || = (4π 10<sup>−3</sup> ''c'') სტატა/[[სანტიმეტრი|სმ]] || = (4π 10<sup>−3</sup>) ოერსტედი  || = (4π 10<sup>−3</sup>) [[ოერსტედი|ოე]]
|-
! [[მაგნიტური დიპოლური მომენტი]] 
|align="center" |'''μ'''|| 1 [[ამპერი|ა]]·მ² || = (10<sup>3</sup> ''c'') სტატა·სმ² || = (10<sup>3</sup>)  აბამპერი·სმ² || = (10<sup>3</sup>) [[ერგი]]/[[გაუსი (ერთეული)|გს]]  
|-
! [[მაგნიტური ნაკადი]]
|align="center" |''Φ<sub>m</sub>''|| 1 [[ვებერი|ვბ]]||  = (10<sup>8</sup> ''c''<sup>−1</sup>) სტატტ·სმ² || = (10<sup>8</sup>) [[მაქსველი (ერთეული)|მვ]] || = (10<sup>8</sup>) [[გაუსი (ერთეული)|გს]]·სმ² 
|-
! [[ელექტრული წინაღობა|წინაღობა]]
|align="center" |''R''|| 1 [[ომი (ერთეული)|ო]] || = (10<sup>9</sup> ''c''<sup>−2</sup>) [[წამი|წმ]]/[[სანტიმეტრი|სმ]]|| = (10<sup>9</sup>)  აბომი || = (10<sup>9</sup> ''c''<sup>−2</sup>)  [[წამი|წმ]]/[[სანტიმეტრი|სმ]]
|-
! [[კუთრი წინაღობა]]
|align="center" |''ρ'' || 1 [[ომი (ერთეული)|ო]]·[[მეტრი|მ]] || = (10<sup>11</sup> ''c''<sup>−2</sup>) [[წამი|წმ]] || = (10<sup>11</sup>) აბომი·[[სანტიმეტრი|სმ]] || = (10<sup>11</sup> ''c''<sup>−2</sup>)  [[წამი|წმ]]
|-
! [[ელექტრული ტევადობა]]
|align="center" |''C''|| 1 [[ფარადა|ფ]] || = (10<sup>−9</sup> ''c''<sup>2</sup>) [[სანტიმეტრი|სმ]]|| = (10<sup>−9</sup>)  აბფარადა || = (10<sup>−9</sup> ''c''<sup>2</sup>)  [[სანტიმეტრი|სმ]]
|-
! [[ინდუქტიურობა]]
|align="center" |''L''|| 1 [[ჰენრი (ერთეული)|ჰ]] || = (10<sup>9</sup> ''c''<sup>−2</sup>) [[სანტიმეტრი|სმ]]<sup>−1</sup>·[[წამი|წმ]]<sup>−2</sup>|| = (10<sup>9</sup>)  აბჰენრი || = (10<sup>9</sup> ''c''<sup>−2</sup>) [[სანტიმეტრი|სმ]]<sup>−1</sup>·[[წამი|წმ]]<sup>2</sup> 
|}

ცხრილში ''c'' = 29,979,245,800 ≈ 3·10<sup>10</sub> არის [[სინათლის სიჩქარე]] ვაკუუმში სგწ ერთეულებში (სმ/წმ).

== ფიზიკური მუდმივები სგწ ერთეულებში ==
{| class="wikitable"
|+ ფიზიკური მუდმივების მნიშვნელობა სგწ ერთეულებში <ref name="textbook">{{Cite book | year=1978 | author= A.P. French, Edwind F. Taylor| title= An Introduction to Quantum Physics  | url=https://archive.org/details/introductiontoqu00fren | publisher=W.W. Norton & Company}}</ref>
! მუდმივა
! სიმბოლო
! მნიშვნელობა
|-
! [[მასის ატომური ერთეული]]
|align="center" | u
| 1.660&nbsp;538&nbsp;782 × 10<sup>−24</sup>&nbsp;[[გრამი|გ]]
|-
! rowspan="2"|[[ბორის მაგნეტონი]]
|align="center" rowspan="2"|''μ''<sub>B</sub>
| 9.274&nbsp;009&nbsp;15 × 10<sup>−21</sup>&nbsp;[[ერგი]]/[[გაუსი (ერთეული)|გს]] (ელექტრომაგნიტური, გაუსის)
|-
| 2.780&nbsp;278&nbsp;00 × 10<sup>−10</sup>&nbsp;სტატა·სმ<sup>2</sup> (ელექტროსტატიკური)
|-
! [[ბორის რადიუსი]]
|align="center" | ''a''<sub>0</sub>
| 5.291&nbsp;772&nbsp;0859 × 10<sup>−9</sup>&nbsp;[[სანტიმეტრი|სმ]]
|-
! [[ბოლცმანის მუდმივა]]
|align="center" | ''k''
| 1.380&nbsp;6504 × 10<sup>−16</sup>&nbsp;[[ერგი]]/[[კელვინი (ერთეული)|კ]]
|-
! [[ელექტრონი|ელექტრონის მასა]]
|align="center" | ''m''<sub>e</sub>
| 9.109&nbsp;382&nbsp;15 × 10<sup>−28</sup>&nbsp;[[გრამი|გ]]
|-
! rowspan="2"|[[ელემენტარული ელექტრული მუხტი]]
|align="center" rowspan="2"|''e''
| 4.803&nbsp;204&nbsp;27 × 10<sup>−10</sup>&nbsp;[[სტატკულონი|ფრ]] (ელექტროსტატიკური, გაუსის)
|-
| 1.602&nbsp;176&nbsp;487 × 10<sup>−20</sup>&nbsp;აბკულონი (ელექტრომაგნიტური)
|-
! [[ფაქიზი სტრუქტურის მუდმივა]]
|align="center" | ''α'' ≈ 1/137
| 7.297&nbsp;352&nbsp;570 × 10<sup>−3</sup>
|-
! [[გრავიტაციული მუდმივა]]
|align="center" | ''G''
| 6.674&nbsp;28 × 10<sup>−8</sup> [[სანტიმეტრი|სმ]]<sup>3</sup>/([[გრამი|გ]]·[[წამი|წმ]]<sup>2</sup>)
|-
! rowspan="2"|[[პლანკის მუდმივა]]
|align="center" | ''h''
| 6.626&nbsp;068&nbsp;85 × 10<sup>−27</sup>&nbsp;[[ერგი]]·[[წამი|წმ]]
|-
|align="center" | ''<math>\hbar</math>''
| 1.054&nbsp;5716 × 10<sup>−27</sup>&nbsp;[[ერგი]]·[[წამი|წმ]]
|-
! [[სინათლის სიჩქარე]]
|align="center" | ''c''
| ≡&nbsp;2.997&nbsp;924&nbsp;58 × 10<sup>10</sup>&nbsp;[[სანტიმეტრი|სმ]]/[[წამი|წმ]]
|}

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[SI სისტემა]]

== სქოლიო ==
{{სქოლიოს სია|2}}

[[კატეგორია:ერთეულთა CGS სისტემა| ]]