იხილეთ წყარო გვერდისთვის ნეონი

{{ინფოდაფა ნეონი}}
'''ნეონი'''<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/419930 დოლიძე ვ., ციციშვილი ვ., „ოთხენოვანი ქიმიური ლექსიკონი“, თბ., 2004, გვ. 144]</ref><ref>{{ქსე|7|384||არა}}</ref> ({{lang-el|νέος||ახალი}}; ქიმიური სიმბოლო — <chem>Ne</chem>) — [[ქიმიურ ელემენტთა პერიოდული სისტემა|ელემენტთა პერიოდული სისტემის]] [[ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეორე პერიოდი|მეორე პერიოდის]], მეთვრამეტე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მერვე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის, VIIIა) [[ქიმიური ელემენტი]]. მისი [[ატომური ნომერი]]ა — 10, [[ატომური მასა]] — 20.179. სამყაროში გავრცელების მიხედვით მეხუთე ელემენტია ([[წყალბადი]]ს, [[ჰელიუმი]]ს, [[ჟანგბადი]]ს და [[ნახშირბადი]]ს შემდეგ). ნეონი ინერტული ერთატომიანი აირია ფერის, გემოსა და სუნის გარეშე.

== ისტორია ==
ნეონი აღმოაჩინა [[1898]] წლის ივნისში შოტლანდიელმა ქიმიკოსმა [[უილიამ რამზაი]]მ და ინგლისელმა ქიმიკოსმა [[მორის უილიამ ტრავერსი|მორის ტრავერსმა]]<ref>{{წიგნი
| ავტორი = [[უილიამ რამზაი|William Ramsay]], [[მორის ტრავერსი|Morris W. Travers]]
| სათაური = On the Companions of Argon
| ბმული = http://links.jstor.org/sici?sici=0370-1662%281898%2963%3C437%3AOTCOA%3E2.0.CO%3B2-E
| ენა = en
| გამომცემლობა = Proceedings of the Royal Society of London
| ტიპი = 
| წელი = 1898
| ტომი = 63.878
| ნომერი = 
| ფურცლები = 437–440
}}</ref>. მათ ეს ინერტული აირი გამოყვეს „გამორიცხვის მეთოდით“, მას შემდეგ რაც ჰაერიდან [[ჟანგბადი]], [[აზოტი]] და ყველა შედარებით მძიმე კომპონენტი გადააქციეს სითხედ. ელემენტს უბრალო სახელი მისცეს „ნეონი“, რაც ბერძნულად „ახალს“ ნიშნავს. [[1910]] წლის დეკემბერში [[ფრანგები|ფრანგმა]] გამომგონებელმა [[ჟორჟ კლოდი|ჟორჟ კლოდმა]] გააკეთა აირგანმუხტვის ნათურა, რომელიც ნეონით იყო შევსებული.

=== სახელწოდების წარმოშობა ===
სახელწოდება მომდინარეობს ბერძნული „ახალიდან“ {{lang-gr|νέος}}.

არსებობს ლეგენდა, რომლის მიხედვითაც ელემენტს სახელი მისცა რამზაის ცამეტი წლის ვაჟიშვილმა — ვილიმ, რომელმაც ჰკითხა მამას, თუ რა სახელის დარქმევას აპირებდა აირზე, და ამასთან აღნიშნა, რომ მას სურდა დაერქმია ლათინური ''novum'' (ლათ. — ახალი). მამამისს მოეწონა ეს აზრი, თუმცა სახელწოდების წარმოება ბერძნულიდან უფრო მიზანშეწონილად მიიჩნია და ''neon''-ს უფრო კარგი ჟღერადობა აქვსო<ref>{{წიგნი
|ავტორი = Mary Elvira Weeks
|ნაწილი = XVIII. The inert gases
|სათაური = Discovery of the elements: collected reprints of a series of articles published in the Journal of Chemical Education
|ორიგინალი = 
|ბმული = http://books.google.com.by/books?id=SJIk9BPdNWcC&lpg=PP1&ots=ApP92H3LUg&dq=Mary%20Elvira%20Weeks%2C%20Discovery%20of%20the%20Elements&hl=ru&pg=PA278
|გამოცემა = 3rd ed. rev
|ადგილი = Kila, MT
|გამომცემლობა = Kessinger Publishing
|წელი = 2003
|ტომი = 
|ფურცლები = 286-288
|allpages = 380
|isbn = 0766138720 9780766138728
}}</ref>.

== გავრცობადობა ==
=== სამყაროში ===
სამყაროს მატერიაში ''ნეონი'' გავრცელებულია არათანაბრად, მაგრამ მთლიანობაში [[სამყარო]]ში გავრცელებულობით მეხუთე ადგილი უჭირავს ყველა ელემენტს შორის — მიახლოებით 0,13 %<ref name="webelements2">{{cite web|url=http://www.webelements.com/neon/geology.html|format=|author=|title=Neon: geological information|work=|publisher=www.webelements.com|datepublished=|accessdate=2009-07-8|lang=en|description=}}</ref> მასის მიხედვით. ნეონის ყველაზე დიდი კონცენტრაცია შეიმჩნევა [[მზე]]ზე და სხვა [[ვარსკვლავი|ვარსკვლავებზე]], აირების ნისლებში, [[მზის სისტემა|მზის სისტემის]] გარე [[პლანეტა|პლანეტებზე]] — [[იუპიტერი|იუპიტერზე]], [[სატურნი|სატურნზე]], [[ურანი|ურანზე]], [[ნეპტუნი|ნეპტუნზე]]<ref name="ХЭ">{{წიგნი
|ავტორი = 
|ნაწილი = 
|სათაური = Химическая энциклопедия: в 5 т
|ორიგინალი = 
|ბმული = 
|პასუხისმგებელი = Редкол.: Кнунянц И. Л. (гл. ред.)
|გამოცემა = 
|ადგილი = Москва
|გამომცემლობა = Большая Российская энциклопедия
|წელი = 1992
|ტომი = 3
|ფურცელი = 209-210
|ფურცლები = 639
|სერია = 
|isbn = 5—85270—039—8
|ტირაჟი = 50 000
}}</ref>. ბევრი ვარსკვლავის ატმოსფეროში ნეონს უჭირავს მესამე ადგილი წყალბადისა და ჰელიუმის შემდეგ<ref name="filkenstein3">{{წიგნი
|ავტორი = ფინკელშტეინი დ. ნ.
|ნაწილი = თავი IV. ინერტული აირები დედამიწაზე და კოსმოსში
|სათაური = ინერტული აირები
|ორიგინალი = 
|ბმული = http://www.book-ua.org/FILES/chem/25_11_2007/ch1434.djvu
|გამოცემა = მე-2 გამოცემა
|ადგილი = მოსკოვი
|გამომცემლობა = ნაუკა
|წელი = 1979
|ტომი = 
|ფურცელი = 106
|ფურცლები = 200
|სერია = «მეცნიერება და ტრქნიკური პროგრესი»
|isbn = 
|ტირაჟი = 19000
}}</ref>.

=== დედამიწის ქერქი ===
მეორე პერიოდის ყველა ელემენტს შორის ''ნეონი'' — დედამიწაზე ყველაზე ნაკლებადაა გავრცელებული<ref name="abundance">{{cite web|url=http://www.webelements.com/periodicity/abundance_crust/|format=|author=|title=Abundance in Earth's crust|work=|publisher=www.webelements.com|datepublished=|accessdate=2009-07-8|lang=en|description=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080523082920/http://www.webelements.com/periodicity/abundance_crust/|archivedate=2008-05-23}}</ref>. მერვე ჯგუფის შიგნით ''ნეონი'' დედამიწის ქერქში გავრცელებით მესამე ადგილზეა — [[არგონი]]სა და [[ჰელიუმი]]ს შემდეგ<ref name="abundance"/>. ზოგიერთი ვარსკვლავი შეიცავს გაცილებით ბევრჯერ მეტ ნეონს ვიდრე არის დედამიწაზე.

დედამიწაზე ნეონის ყველაზე მეტი კონცენტრაცია ატმოსფეროშია — 1,82{{e|−3}}%<ref name="ХЭ" /><ref name="filkenstein1">{{წიგნი
|ავტორი = ფინკელშტეინი დ. ნ.
|ნაწილი = თავი IV. ინერტული აირები დედამიწაზე და კოსმოსში
|სათაური = ინერტული აირები
|ორიგინალი = 
|ბმული = http://www.book-ua.org/FILES/chem/25_11_2007/ch1434.djvu
|გამოცემა = მე-2 გამოცემა
|ადგილი = მოსკოვი
|გამომცემლობა = ნაუკა
|წელი = 1979
|ტომი = 
|ფურცელი = 78
|ფურცლები = 200
|სერია = «მეცნიერება და ტრქნიკური პროგრესი»
|isbn = 
|ტირაჟი = 19000
}}</ref>. მოცულობის მიხედვით, ხოლო მისი საერთო მარაგი განისაზღვრება 7,8{{e|14}} მ³<ref name="ХЭ"/>. ჰაერის 1 მ³ შეიცავს მიახლოებით 18,2 სმ³ ნეონს (შედარებისათვის: ჰაერის იგივე მოცულობა შეიცავს მხოლოდ 5,2 სმ³ ჰელიუმს)<ref name="filkenstein1"/>. ნეონის საშუალო შემცველობა დედამიწის ქერქში მცირეა − 7{{e|−9}}% მასის მიხედვით<ref name="ХЭ"/>. სულ ჩვენს პლანეტაზე ნეონი არის მიახლოებით 6,6{{e|10}} ტ. ამოფრქვეულ ქანებში მდებარეობს მიახლოებით 10<sup>9</sup> ტ ნეონი<ref name="filkenstein2">{{წიგნი
|ავტორი = ფინკელშტეინი დ. ნ.
|ნაწილი = თავი IV. ინერტული აირები დედამიწაზე და კოსმოსში
|სათაური = ინერტული აირები
|ორიგინალი = 
|ბმული = http://www.book-ua.org/FILES/chem/25_11_2007/ch1434.djvu
|გამოცემა = მე-2 გამოცემა
|ადგილი = მოსკოვი
|გამომცემლობა = ნაუკა
|წელი = 1979
|ტომი = 
|ფურცელი = 95
|ფურცლები = 200
|სერია = «მეცნიერება და ტრქნიკური პროგრესი»
|isbn =
|ტირაჟი = 19000 
}}</ref>. ქანების დაშლისას აირი გადადის ატმოსფეროში. უფრო ნაკლებად კი ნენონი ატმოსფეროში წყლიდან ხვდება.

ნეონის ასეთ სიმცირეს დედამიწაზე მეცნიერები ხსნიან იმით, რომ ერთხელ დედამიწამ დაკარგა პირველადი ატმოსფერო, რომელმაც თან გაიყოლა ინერტული აირების ძირითადი მასა, რომლებსაც არ შეეძლოთ ქიმიურ რეაქციაში შესულიყვნენ და წარმოექმნათ მინერალები სხვა ელემენტებთან და ამით დარჩენილიყვნენ დედამიწაზე.

== განსაზღვრა ==
ხარისხობრივად ნეონს განსაზღვრავენ [[ემისიური სპექტრი]]თ (მახასიათებელი ხაზებია 585,25 ნმ და 540,05 ნმ), რაოდენობრივად — [[მას-სპექტრომეტრია|მას-სპექტრომეტრიის]] და [[ქრომატოგრაფია|ქრომატოგრაფიული]] ანალიზის მეთოდებით<ref name="ХЭ"/>.

== ფიზიკური თვისებები ==
[[ფაილი:Neon discharge tube.jpg|მინი|right|ნეონი განმუხტვის მილაკში]]
* კეთილშობილი აირია — ერთატომიანი უსუნო, უგემო და უფერო აირია.
* ინერტული აირები ხასიათდებიან უფრო მაღალი [[ელექტროგამტარობა|ელექტროგამტარობით]] ვიდრე სხვა აირები და მათში [[ელექტრული დენი]]ს გავლისას კაშკაშით ანათებენ, კერძოდ ნეონი ცეცხლოვან-წითელი შუქით ანათებს, რადგანაც მისი ყველაზე ნათელი ხაზები წითელ სპექტრში მდებარეობენ.
[[ფაილი:Neon emission.png|400პქ|მინი|left|ნეონის ემისიური სპექტრი (მარცხნიდან მარჯვნვ: ულტრაიისფერიდან ინფრაწითელ ხაზამდე, ნაჩვენებია თეთრი ფერით)]]
* ინერტული აირების ატომური მოლეკულების თვისებები აისახება იმაზე რომ, ინერტულ აირებს აქვთ გათხევადების და გაყინვის უფრო დაბალი წერტილები, ვიდრე სხვა აირებს იმავე მოლეკულური წონით.

== ქიმიური თვისებები ==
ყველა კეთილშობილ აირს გააჩნია დასრულებული [[ელექტრონული გარსი]], ამიტომაც ისინი ქიმიურად ინერტულები არიან. ''ნეონის'' ქიმიური ინერტულობა განსაკუთრებულია, მასთან მხოლოდ ჰელიუმი თუ კონკურირებს. ჯერჯერობით არ არის მიღებული მისი ვალენტობის არცერთი ნაერთი. ნეონის ეგრეთ წოდებული კლატრატული ნაერთებიც კი წყალთან (Ne·6Н<sub>2</sub>О), ჰიდროქინონების და სხვა ნივთიერებების (მძიმე კეთილშობილი აირების — [[რადონი]]ს, [[ქსენონი]]ს, [[კრიპტონი]]ს და [[არგონი]]ს მსგავსი ნაერთები ფართოდაა ცნობილი) მიღება და შენახვა ძალიან ძნელია.

მაგრამ [[ოპტიკური სპექტოგრამა|ოპტიკური სპექტოგრამის]] და მას-სპექტრომეტრიის მეთოდების დახმარებით დადგენილია იონების Ne<sup>+</sup>, (NeAr)<sup>+</sup>, (NeH)<sup>+</sup> და (HeNe)<sup>+</sup> არსებობა.

== იზოტოპები ==
{{Main|ნეონის იზოტოპები}}
არსებობს ''ნეონის'' სამი სტაბილური [[იზოტოპი]]: [[ნეონ-20|<sup>20</sup>Ne]] ([[იზოტოპური გავრცობადობა]] 90,48 %), [[ნეონ-21|<sup>21</sup>Ne]] (0,27 %) და [[ნეონ-22|<sup>22</sup>Ne]] (9,25 %)<ref name="isotopes">{{cite web|url=http://www.webelements.com/neon/isotopes.html|format=|author=|title=Isotopes of neon|work=|publisher=www.webelements.com|datepublished=|accessdate=2009-07-8|lang=en|description=}}</ref>. ყველაზე გავრცელებულია მჩატე <sup>20</sup>Ne.

ბევრ ალფა-აქტიურ მინერალებში მძიმე <sup>21</sup>Ne და <sup>22</sup>Ne შეფარდებითი შემცველობა ათჯერ, ასჯერ აღემატება შემცველობას ჰაერში. ეს გამოწვეულია იმით რომ, ამ იზოტოპების წარმოქმნის ძირითად მეთოდს წარმოადგენს [[ბირთვული რეაქცია]], რომელიც მიმდინარეობს [[ალუმინი]]ს, [[მაგნიუმი]]ს, [[ნატრიუმი]]ს და [[სილიციუმი]]ს ბირთვების მძიმე ელემენტების ბირთვების დაშლის პროდუქტებით დაბომბვისას. ამას გარდა, მსგავსი რეაქციები მიმდინარეობს დედამიწის ქერქში და ატმოსფეროში კოსმოსური გამოსხივების ზემოქმედების ქვეშ.

დაფიქსირებულია ასევე მთელი რიგი ნაკლებად ეფექტიანი ბირთვული რეაქცია<ref name="filkenstein4">{{წიგნი
|ავტორი = ფინკელშტეინი დ. ნ.
|ნაწილი = თავი IV. ინერტული აირები დედამიწაზე და კოსმოსში
|სათაური = ინერტული აირები
|ორიგინალი = 
|ბმული = http://www.book-ua.org/FILES/chem/25_11_2007/ch1434.djvu
|გამოცემა = მე-2 გამოცემა
|ადგილი = მოსკოვი
|გამომცემლობა = ნაუკა
|წელი = 1979
|ტომი = 
|ფურცელი = 83
|ფურცლები = 200
|სერია = «მეცნიერება და ტრქნიკური პროგრესი»
|isbn = 
|ტირაჟი = 19000
}}</ref>, რომლის დროსაც წარმოიქმნება <sup>21</sup>Ne და <sup>22</sup>Ne — ეს არის მძიმე ჟანგბადის <sup>18</sup>О და [[ფთორი]]ს <sup>19</sup>F ბირთვის მიერ [[ალფა-ნაწილაკი|ალფა-ნაწილაკების]] მიტაცება:

<math>\mathrm{{}^{18}_{8}O} + \mathrm{{}^{4}_{2}He} \rightarrow \mathrm{{}^{21}_{10}Ne} + \mathrm{{}^{1}_{0}n}</math>

<math>\mathrm{{}^{19}_{9}F} + \mathrm{{}^{4}_{2}He} \rightarrow \mathrm{{}^{22}_{10}Ne} + \mathrm{{}^{1}_{1}H}</math>

წყარო სადაც ჭარბობს მჩატე [[ნუკლიდი]] <sup>20</sup>Ne ჯერ კიდევ არ არის დადგენილი.

ითვლება რომ, კოსმოსურ სივრცეშიც ნეონი უფრო მეტად წარმოდგენილია მჩატე ნუკლიდის <sup>20</sup>Ne სახით. [[მეტეორიტი|მეტეორიტებში]] პოულობენ ბევრ <sup>21</sup>Ne და <sup>22</sup>Ne, მაგრამ ეს ნუკლიდები სავარაუდოდ წარმოიქმნებიან თვითონ ამ მეტეორებზე კოსმოსური სხივების ზემოქმედებით სამყაროში მათი მოგზაურობისას.

ნეონის სამი სტაბილური ნუკლიდის გარდა არსებობს კიდევ თექვსმეტი არასტაბილური იზოტოპი.

== მიღება ==
''ნეონს'' იღებენ ჰელიუმთან ერთად როგორც გვერდითი პროდუქტს, ჰაერის გათხევადებისა და დაყოფის პროცესში მსხვილ სამრეწველო დანადგარებში. „ნეონო-ჰელიუმიანი“ ნარევის დაყოფა მიმდინარეობს რამდენიმე ხერხით, ადსორბციისა და კონდენსაციის და დაბალტემპერატურული რექტიფიკაციის ხარჯზე. ადსორბციული მეთოდი ეყრდნობა ''ნეონის'' თვისებაზე ჰელიუმისგან განსხვავებით [[აქტივირებული ნახშირი|აქტივირებულ ნახშირთან]] ადსორბირებაზე, თხევადი [[აზოტი]]თ გაცივებისას. კონდენსაციური მეთოდი ეყრდნობა თვისებას ''ნეონის'' გაყინვისა თხევად წყალბადთან ნარევის გაცივებისას, რექტიფიკაციური მეთოდი კი ეყრდნობა ჰელიუმისა და აზოტის დუღილის ტემპერატურებს შორის სხვაობებზე.

''ნეონს'' ჰაერიდან გამოყოფენ თხევადი ჰაერის ორჯერადი რექტიფიკაციის აპარატით. აირადი ''ნეონი'' და ჰელიუმი გროვდება მაღალი წნევის კოლონის ზედა ნაწილში, ანუ კონდენსატორ-ამაორთქლებლებში, საიდანაც მიახლოებით 0,55 მპა წნევით მიეცემა [[დეფლეგმატორი]]ს მილების სივრცეს, რომელიც ცივდება თხევადი [[აზოტი]]თ N<sub>2</sub>. დეფლეგმატორიდან გამდიდრებული ''Ne'' და Не ნარევი მიემართება გასაწმენდად N<sub>2</sub>-საგან აქტივირებული ნახშირიან ადსორბერებში, საიდანაც გახურების შემდეგ მიეწოდება [[გაზგოლდერი|გაზგოლდერს]] (შემცველობა Ne + He 70 %-მდე); აირების ნარევების გამოყოფის ხარისხია 0.5-0.6. ბოლო გაწმენდას N<sub>2</sub>-საგან და Ne და Не გაყოფა შეიძლება მოხერხდეს ან სელექტური ადსორბციით თხევადი აზოტის ტემპერატურის პირობებში, ან კონდენსაციური მეთოდებით — თხევადი Н<sub>2</sub> ან ''Ne'' დახმარებით. თხევადი წყალბადის [[LH2]] გამოყენებისას დამატებით ახდენენ წყალბადისაგან გაწმენდას [[სპილენძის ოქსიდი (II)|CuO]]-ის დახმარებით 700&nbsp;[[გრადუს ცელსიუსი|°C]]. შედეგად მიიღებენ ''ნეონს'' 99,9 %-იანი სიწმინდით<ref name="ХЭ"/>. ნეონის სამრეწველო წარმოების მთავარ მეთოდს წარმოადგენს (ბოლო ათწლეულს) ნეონ-ჰელიუმის ნარევის გაყოფა დაბალტემპერატურული რექტიფიკაციით — ნეონისა და ჰელიუმის ნარევს წინასწარ ასუფთავებენ აზოტისა და წყალბადის მინარევისაგან (წყალბადს გამოწვავენ კატალიზატორით შევსებულ ღუმელში), ხოლო აზოტს დაბალტემპერატურულ აპარატებში — „დეფლეგმატორში“ და კრიოგენური ადსორბერების ბლოკში რომელიც შევსებულია აქტივირებული ნახშირით (ნახშირი ცივდება დაკლაკნილ მილებში ვაკუუმში მდუღარე აზოტით). აზოტის ჩამოცილების შემდეგ ნეონ-ჰელიუმის ნარევს კუმშავენ კომპრესორის მეშვეობით და მიეწოდება სარექტიფიკაციო მწკრივს (სადაც ვაკუუმში მდუღარე აზოტის ტემპერატურამდე წინასწარაა გაცივებული) დასაყოფად. გაცივების ტემპერატურის დასაწევად ნარევი დროსელირდება 25 მპა-დან 0,2-0,3 მპა-მდე (დანადგარის მუშაობის რეჟიმის მიხედვით). მწკრივის ზედა ნაწილიდან, კონდენსატორის ხუფის ქვემოდან, ცილდება ჰელიუმი ნეონის 20 % მინარევით, მწკრივის ქვედა ნაწილში მიიღება თხევადი სახის ნეონი. მაცივრის ციკლად გამოიყენება დროსელური მაცივრის ციკლი სადაც მუშა გარემო-მაცივარ აგეტი არის ნეონი. ამ მეთოდით ნეონ-ჰელიუმის ნარევიდან შესაძლებელია 99,9999 %-იანი სიწმინდის ნეონის მიღება.

მაღალი სიწმინდის ნეონის მიღების დანადგარები აგებულია და წარმატებულად მუშაობენ [[უკრაინა]]ში — ქ. [[მარიუპოლი|მარიუპოლში]] (საწარმოო „ინგაზი“) და ქ. [[ოდესა]]ში (საწარმოო „აისბლიკი“), [[რუსეთი|რუსეთის ფედერაციაში]] — ქ. [[მოსკოვი|მოსკოვში]].

== გამოყენება ==
[[ფაილი:Neon.JPG|ნეონის აბრა|მინი]]
თხევად ნეონს იყენებენ როგორც მაცივარ [[კრიოაგენტი|კრიოაგენტს]] [[კრიოგენურ დანადგარები|კრიოგენურ დანადგარებში]]. ადრე ნეონი მრეწველობაში გამოიყენებოდა, როგორც ინერტული გარემო, მაგრამ შემდეგ ის გამოაძევა უფრო იაფმა [[არგონი|არგონმა]].
[[ფაილი:NeTube.jpg|ელემენტის სიმბოლო, შესრულებულია ნეონის მელაკებისაკან|მინი|left]]
ნეონით არის შევსებული აირგანმუხტვის [[ნეონის ნათურა|ნათურები]], სასიგნალო ნათურები რადიოტექნიკურ აპარატურებში, ფოტოელემენტები.

ნეონისა და ჰელიუმის ნარევს გამოიყენებენ აირის ლაზერებში ([[ჰელიუმ-ნეონის ლაზერი]]) როგორც მუშა გარემოს.

მილაკები რომლებიც შევსებულია ნეონისა და აზოტის ნარევით, მასში ელ. განმუხტვის გატარებისას იძლევიან მოწითალო-ნარინჯისფერ ნათებას, რის გამოც მას ფართოდ იყენებენ რეკლამაში.

ნეონის ნათურები გამოიყენებიან სასიგნალო დანიშნულებით შუქურებზე და აეროდრომებზე, რადგან წითელი ფერი ძნელად იბნევა ნისლისა და ბინდის დროს.

== ბიოლოგიური როლი ==
ნეონი არ თამაშობს არავითარ ბიოლოგიურ როლს.

=== ფიზიოლოგიური ქმედება ===
ინერტული აირები ხასიათდებია ფიზიოლოგიური ქმედებით, რომელიც ვლინდება მის ნარკოტიკულ ზემოქმედებით ორგანიზმზე. ნეონია (როგორც ჰელიუმისაც) ნარკოტიკული ზემოქმედება ნორმალური წნევის დროს ცდებისას არაა დარეგისტრირებული, ხოლო წნევის მომატებისას ჯერ ჩნდება „მაღალი წნევის ნერვიული სინდრომი“<ref>{{cite web|url=http://www.argonavt.com/docs/sick/hyperbaria.doc|author=პავლოვი ბ.ნ.|title=ადამიანის დაცვის პრობლემები ექსტრემალურ ჰიპერბარულ გარემოს პირობებში|publisher=www.argonavt.com|datepublished=2007-05-15|accessdate=2010-05-22|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/617ukRANr?url=http://www.argonavt.com/docs/sick/hyperbaria.doc|archivedate=2011-08-22}}</ref>.

ამასთან დაკავშირებით, ჰელიუმთან ერთად, ნეონი ნეონ-ჰელიუმის ნარევში გამოიყენება სუნთქვის აპარატებში ოკეანავტების, მყვინთავების, ადამიანების, რომლებიც მაღალი წნევის პირობებში მუშაობენ მათი სუნთქვისას, რათა თავიდან იქნას აცილებული [[დეკომპრესიული ავადმყოფობა|აირის ემბოლია]] და [[აზოტით მოწამლვა|აზოტის ნარკოზი]]. ნარევის უპირატესობა ის არის, რომ ის უფრო ნაკლებად აცივებს ორგანიზმს, რადგანაც ნეონის [[თბოგამტარობა]] ნაკლებია, ვიდრე ჰელიუმი.

ნეონ-ჰელიუმიანი ჰაერი აიოლებს ავადმყოფების მდგომარეობას, რომლებსაც სუნთქვასთან დაკავშირებით აქვთ პრობლემები.

ნეონის დიდი შემცველობა სასუნთქ ჰაერში იწვევს თავის ბრუალს, ღებინებას, გულის რევას, გონების დაკარგვას და სიკვდილს [[ასფიქსია|ასფიქსიით]]<ref name="lenntech">{{cite web|url=http://www.lenntech.com/Periodic-chart-elements/ne-en.htm|format=|author=|title=Neon (Ne) - Chemical properties, Health and Environmental effects|work=|publisher=www.lenntech.com|datepublished=|accessdate=2009-07-8|lang=en|description=|archiveurl=https://www.webcitation.org/617ukuthG?url=http://www.lenntech.com/periodic/elements/ne.htm|archivedate=2011-08-22}}</ref><ref name="inchem">{{cite web|url=http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics0627.htm|format=|author=|title=Neon (ICSC)|work=|publisher=www.inchem.org|datepublished=|accessdate=2009-09-19|lang=en|description=|archiveurl=https://www.webcitation.org/617ulrWaV?url=http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics0627.htm|archivedate=2011-08-22}}</ref>.

== საინტერესო ფაქტები ==
* „ნეონის ნათება“ ამართლებს თავის სახელწოდებას მხოლოდ წითელი ფერით განათებისას. სხვა ფერების მისაღებად იყენებენ [[ვერცხლისწყალი|ვერცხლისწყალს]] და [[ფოსფორს]] გარკვეული პროპორციებით ან სხვა [[კეთილშობილ აირები]]ს გამოყენებით.

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commons|Neon}}
{{wiktionary|ნეონი}}
* [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Ne/key.html ნეონი Webelements-ზე]
* [http://n-t.ru/ri/ps/pb010.htm ნეონი ქიმიური ელემენტების პოპულარულ ბიბლიოთეკაში]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{პერიოდული ცხრილი}}
{{ავტორიტეტული წყაროები}}

[[კატეგორია:ნეონი| ]]