იხილეთ წყარო გვერდისთვის მუშაობა

'''მუშაობა''' — [[ფიზიკური სიდიდე]], რომელიც რაოდენობრივად განსზღვრავს ენერგიის ცვლილებას მისი ერთი ფორმიდან მეორეში გადასვლისას. მაგალითად მექანიკურ სისტემაზე მოქმედი ყველა გარე და შიგა ძალის მუშაობა ტოლია სისტემის კინეტიკური ენერგიის ცვლილებისა. <math>F</math> ძალის მიერ შესრულებული მუშაობა დამოკიდებულია ძალის რიცხვით მნიშვნელობაზე, მიმართულებასა და მისი მოდების წერტილის გადაადგილებაზე. როცა <math>F</math> ძალის რიცხვითი მნიშვნელობა და მიმართულება მუდმივია, ხოლო <math>M_0M_1</math> გადაადგილება წრფივია, მაშინ მუშაობა <math>A=FS\cos\alpha</math>, სადაც <math>S=M_0M_1</math>, <math>\alpha</math> კუთხეა ძალის მიმართულებასა და გადაადგილებას შორის. თუ <math>\alpha<90</math>, ძალის მუშაობა დადებითია, როცა <math>90<\alpha\leqslant180</math> — უარყოფითია. ხოლო როცა <math>\alpha=90</math>, ე. ი. როცა ძალა გადაადგილებისადმი მართობულია <math>A=0</math>. მუშაობის საზომი ერთეულებია: [[ჯოული]], [[ერგი]] (1ე=10<sup>-1</sup> ჯ) და კილოგრამ-ძალა მეტრზე (1 კგძ·მ=9·81 ჯ).

ზოგად შემთხვევაში ძალის მშაობის გამოსათვლელად შემოაქვთ ელემენტარული მშაობის ცნება <math>dA=Fds\cos\alpha</math>, სადაც <math>ds</math> არის ელემენტარული გადაადგილება, ხოლო <math>\alpha</math> — კუთხე ძალისა და მისი მოდების წერტილში ტრაექტორიის მხების (რომელიც გადაადგილების მხარესაა მიმართული) მიმართულებათა შორის. დეკარტის კოორდინატებში

:<math>dA = F_x {dx} + F_y {dy} + F_z {dz}</math>, (1)

სადაც <math>F_x</math>, <math>F_y</math>, <math>F_z</math> ძალის პროექციებია საკოორდინატო ღერძებზე, x, y, z — მისი მოდების წერტილის კოორდინატები. განზოგადებულ კოორდინატებში

:<math>\delta A = \sum Q_1\delta{q}_1</math>, (2)

სადაც <math>q_1</math> არის განზოგადებული კოორდინატები, <math>Q_1</math> — განზოგადებული ძალები.

მუშაობა თერმოდინამიკაში, ენერგია, რომელსაც გადასცემს თერმოდინამიკული სისტემა გარე სხეულებს სისტემის გარე პარამეტრების შეცვლისას. წარმოადგენს მექანიკაში მუშაობის ცნების განზოგადებას [(2) დიფიერენციული ფორმით გამოსახული]. განზოგადებული კოორდინატები თერმოდინამიკაში ესაა თერმოდინამიკული სისტემის გარე პარამეტრები (მდებარეობა სივრცეში მოცემული გარე მაგნიტური ან ელექტრული ველების დაძაბულობა და ა. შ.), ხოლო განზოგადებული ძალები (მაგალითად წნევა) — სიდიდეები, რომლებიც დამოკიდებულია არამარტო კოორდინატებზე, არამედ სისტემის შინაგან პარამეტრებზეც ([[ტემპერატურა]] ან [[ენტროპია]]).

==ლიტერატურა==
{{ქსე|7|224-225}}

[[კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები]]
[[კატეგორია:ენერგია]]
[[კატეგორია:კლასიკური მექანიკა]]