იხილეთ წყარო გვერდისთვის მეტრი

{{მმ*|მ (ასო)}}
{{მმ*|მეტრი (ლექსთწყობა)}}
{{ინფოდაფა ერთეული
| bgcolour =
| სახელი = მეტრი
| ფაილი = [[ფაილი:Platinum-Iridium meter bar.jpg|300პქ]]
| წარწერა = მეტრის საერთაშორისო ეტალონი, რომელსაც იყენებდნენ [[1888]]-[[1960]] წლებში
| სტანდარტი = [[SI სისტემა|SI სისტემის]] ძირითადი ერთეული
| სიდიდე = [[სიგრძე]]
| სიმბოლოქ = მ
| სიმბოლოს =m 
| სახელიშემდეგ = 
| ერთეულები1 = [[SI სისტემა|SI სისტემის]] ძირითადი ერთ.
| ერთეულებში1 = 
| ერთეულები2 = ჯერად <br />ერთეულებში
| ერთეულებში2 = 1000 [[მმ]].<br />0,001 [[კმ]].
| ერთეულები3 = იმპერიულ <br />ერთეულებში
| ერთეულებში3 = ≈ 1.0936 [[იარდი]]<br />≈ 3.2808 [[ფუტი]]<br />≈ 39.370 [[დუიმი]]
| ერთეულები4 = საზღვაო <br />ერთეულში
| ერთეულებში4 =≈ 0.00053996 [[საზღვაო მილი]]
| ვიკისაწყობი=Category:Metre
}}
'''მეტრი''' ({{lang-fr|mètre}} < {{lang-grc|μέτρον|metron|ზომა}}; აღნიშვნა: '''{{comment|მ|ქართული შემოკლებითი აღნიშვნა}}''', '''{{comment|m|საერთაშორისო შემოკლებითი აღნიშვნა}}''') — [[სიგრძე|სიგრძისა]] და [[მანძილი]]ს ძირითადი საზომი ერთეული [[ერთეულთა საერთაშორისო სისტემა|ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში]]. მეტრი ტოლია მანძილის, რომელსაც [[სინათლე]] გადის [[ვაკუუმი|ვაკუუმში]] დროის მონაკვეთში, რომელიც 1/299 792 458 [[წამი]]ს ტოლია.

==ისტორია==
[[1791]] წელს საფრანგეთში თავდაპირველად მეტრს განსაზღვრავდნენ, როგორც პარიზზე გამავალი მერიდიანის ერთი მეოთხედის 10<sup>-7</sup> ნაწილს (პირველი ეტალონი დაამზადეს [[1799]] წელს. მას „არქივის მეტრი“ ეწოდა). ცხადია, ასე განსაზღვრული მეტრის აღწარმოება შეუძლებელი იყო, ამიტომ [[1882]] წელს უარი თქვეს „სიგრძის ბუნებრივ ერთეულზე“ და აუცილებლად მიიჩნიეს გარკვეული სიგრძის შერჩევა. [[პლატინა]] <chem>Pt</chem> (90%) — [[ირიდიუმი]]ს <chem>Ir</chem> (10%) შენადნობისაგან დაამზადეს 31 ეტალონი. ერთ-ერთი მათგანი (№6) არქივის მეტრის ტოლი აღმოჩნდა ცთომილების ფარგლებში. [[ზომა-წონის I გენერალური კონფერენცია|ზომა-წონის I გენერალურმა კონფერენციამ]] იგი მიიღო მეტრის საერთაშორისო პროტოტიპად. აღნიშნავენ როგორც 𐌼 ([[გოთური დამწერლობა|გოთიკური მთავრული]] „მ“, ინახება სევრში, პარიზის მახლობლად).

[[1960]] წელს [[ზომა-წონის XI გენერალური კონფერენცია|ზომა-წონის XI გენერალურმა კონფერენციამ]] მიიღო მეტრის შემდეგი განსაზღვრა: „მეტრი არის სიგრძე, რომელიც უდრის (ვაკუუმში) [[კრიპტონი]]ს ატომის (<sup>86</sup><chem>Kr</chem>) 2<chem>p</chem><sup>10</sup> და 5<chem>d</chem><sup>5</sup> დონეებს შორის გადასვლის შესაბამისი გამოსხივების 1650763,73 ტალღის სიგრძეს“. მეტრის ახალი ეტალონი მისი ორი რიგით უფრო მაღალი სიზუსტით აღწარმოების საშუალებას იძლევა, ვიდრე ადრინდელი ეტალონი (0,002-0,003 მკმ, ნაცვლად 0,2-0,3 მკმ). სინათლის ტალღის სიგრძეებით მეტრის აღწარმოებას უზრუნველყოფენ <sup>86</sup><chem>Kr</chem> იზოტოპით შევსებული გამოსხივების ნათურას მეშვეობით, რომელსაც ათავსებენ ინტერფერომეტრის წინ.

==ჯერადი და წილობითი ერთეულები==
[[SI სისტემა]]ში მეტრის წილობითი და ჯერადი ერთეულებია: 
{{ჯერადი და წილობითი ერთეულები|მეტრი|მ|m|3|3|1|15}}

== ლიტერატურა ==
{{ქსე|6|616}}
{{ქსე|11|325||}}
{{ქსე|11|554||}}
*Батарчукова Н. Р., Новое определение метра, М., 1964
*Alder, Ken. (2002). ''The Measure of All Things : The Seven-Year Odyssey and Hidden Error That Transformed the World.'' Free Press, New York  ISBN 0-7432-1675-X

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.bipm.org/en/measurement-units/ The International System of Units (SI)]

{{სი ერთეულები}}
{{ავტორიტეტული წყაროები}}
[[კატეგორია:სი სისტემის ძირითადი ერთეულები]]
[[კატეგორია:მეტრი]]