იხილეთ წყარო გვერდისთვის ბრეცელი

[[ფაილი:Pretzel 01-14.jpg|thumb|150px|მარილიანი ბრეცელი]]
'''ბრეცელი''', ანუ '''კრენდელი''' — [[გერმანია]]ში და საერთოდ, [[ევროპა|ევროპის]] ყოფილ და დღევანდელ გერმანულენოვან ქვეყნებში გავრცელებული ერთ-ერთი [[პურ-ფუნთუშეული]] პროდუქტი. <br />

== ბრეცელისა და კრენდელის სახელწოდება ==

[[ფაილი:Hortus Deliciarum 1190.jpg|thumb|[[ჰორტუს დელიციარუმი]]ს ამ ილუსტრაციაზე (XII საუკუნე) ნაჩვენებია კრენდელის სავარაუდოდ ყველაზე ძველი გამოსახულება]]

[[გერმანული ენა|თანამედროვე სალიტერატურო გერმანულ ენაზე]] ეს სიტყვა მიეკუთვნება მდედრობით სქესს, ანუ იტყვიან die '''Brezel''', -, -n, ხოლო [[ავსტრია]]ში ამავე სიტყვას საშუალო სქესის [[არტიკლი]]ს თანხლებით გამოიყენებენ. 

დღევანდელი გერმანიის სამხრეთ ნაწილში, სადაც '''კრენდელი''' ყველაზე მეტად არის გავრცელებული, საერთო [[ფუძე|ფუძის]] სხვადასხვა [[სიტყვაფორმა|სიტყვაფორმებით]] ახსენებენ; Bretzel, Brezl, Breze. 

[[ბავარია]]სა და ავსტრიაში ბრეცელს ფორმა Brezn-ით აღნიშნავენ, [[შვაბეთი|შვაბეთში]] შეხვდებით ასევე ფორმებს Bretzet-სა და Bretzga-ს, ხოლო [[ბადურ-ალმანური დიალექტი|ბადურ-ალმანურ დიალექტში]] კი უფრო [[სიტყვა]] Bretschl-ს გამოიყენებენ. <br />

ქართულ [[ლექსიკოგრაფია]]ში ამ პროდუქტს აღნიშნავენ ფორმით '''„კრენდელი“''', თუმცა ბოლო წლებში სულ უფრო მეტად ფორმა '''ბრეცელი''' არის გამოყენებაში. <br />

== დახასიათება ==

'''ბრეცელი''' გახლართულ-წნული მომრგვალო ფორმისაა და სიდიდით სხვადასხვა ზომისას აცხობენ. დღესდღეობით გავრცელებული არის ძირითადად მარილიანი გემოსი, მაგრამ აგრეთვე არსებობს ტკბილი ბრეცელიც. მარილიანი ბრეცელის ცომს მწვავე [[ნატრი]]ს [[ტუტე]] ხსნარში ჩააწებენ-ხოლმე. მარილიანი, ან ტკბილი ბრეცელის გამოცხობამდე ფუნთუშის ცომს ბლომად წააყრიან მარილს, ან შაქარს. <br /> 

ტრადიციული ბრეცელის დასაცხობად საჭიროა შემდეგი ინგრედიენტები;<br /> 
# [[პურის ფქვილი]], 
# [[ქერი|ქერის ალაო]], 
# [[სუფრის მარილი]], 
# [[საფუარი]], 
# [[წყალი]].<br /> 

ზოგიერთ რეგიონში ამატებენ ცხიმს, ძირითადად [[გადამდნარი ქონი|ღორის გადამდნარი ქონისა]]. გარდა პურის ფქვილისა, არსებობს აგრეთვე ღერღილის, [[ასლი]]ს, ანდა ნარევი [[ფქვილი]]საგან გამომცხვარი ბრეცელის სხვადასხვა ვარიაციებიც. [[ტუტე]]ში ამოვლებულ ცომზე წასაყრელად მეფუნთუშე ხშირად იყენებს მსხვილად დაფქულ მარილს, ანდა [[სეზამი]]ს თესლს. <br />
ბრეცელს სულ რამდენიმე წამით ნატრის ტუტეში ([[E 524]]), ანუ ცივ ნატრიუმჰიდროქსიდის ხსნარში ამოავლებენ. აქ, ცივ ნატრიუმჰიდროქსიდის ხსნარში იგულისხმება 3-დან მაქსიმუმ 5%-მდე წყალში გახსნილი ნატრიუმჰიდროქსიდი და წყლის [[pH-წყალბადის მაჩვენებელი|მაჩვენებელი]] კი ≈ pH–14-15 არ უნდა აღემატებოდეს.) ამის შედეგად ეს ტუტისეული ფუნთუშა ცხობის პროცესშივე ყავისფერსა და თავისებურ „საპნის“ გემოს დაიკრავს.

:<math>2\mathrm{NaOH} (aq) + \mathrm{CO}_2 (g) \longrightarrow   \mathrm{Na}_2\mathrm{CO}_3 (s) + \mathrm{H_2O} (g)</math>

== ლიტერატურა ==
{{Commonscat|Pretzels}}
* Irene Krauß: ''Gelungen geschlungen. Das große Buch der Brezel''. Silberburg-Verlag, Tübingen 2004, ISBN 3-87407-550-8.
* Barbara Kosler, Irene Krauß: ''Die Brez’l – Geschichte und Geschichten''. Verlag Edition Infotainment Verlags GmbH, München 1993 (zu beziehen beim Deutschen Brotmuseum Ulm).
* ''Brotrezepte aus ländlichen Backstuben''. Landbuch Verlag, Hannover 2001, ISBN 3-7842-0614-X.
* Oskar Maria Graf: ''3 Bäckergeschichten nebst 150 Rezepten für die Brezelbäckerei''. Undatierter Nachdruck aus den Jahrbüchern der Firma Diamalt.
* Karl Kietz: Die Zwieback- und Brezelbäckerei in Groß- und Kleinbetrieb, o.O., o.J.

[[კატეგორია:პური]]
[[კატეგორია:გერმანული სამზარეულო]]