იხილეთ წყარო გვერდისთვის აინშტაინის რგოლი

[[ფაილი:A Horseshoe Einstein Ring from Hubble.JPG|მინი|ფოტოზე გამოსახულმა კაშკაშა წითელმა გალქტიკამ, თავისი გრავიტაციით, უფრო შორეული გალქტიკიდან გამოსხივებული სინათლე დაამახინჯა.]]
'''აინშტაინის რგოლი''', ''აინშტაინ-ხვოლსონის რგოლი'', ''ხვოლსონის რგოლი'' — [[გრავიტაციული ლინზირება|გრავიტაციული ლინზირებით]] გამოწვეული [[მირაჟი]].

ხშირ შემთხვევაში სინათლის ასეთი დეფორმაცია შორეული გალაქტიკის ორ გამოსახულებას აჩენს (ან მეტს), თუმცა გალაქტიკისა და გრავიტაციული ლინზის ზუსტად ერთ ხაზზე განლაგების შემთხვევაში გამოსახულებები ნალის ფორმის, თითქმის შეკრულ რგოლად ერთიანდებიან.  ეს ეფექტი ალბერტ აინშტაინმა ჯერ კიდევ 70 წლის წინ იწინასწარმეტყველა. ლინზა LRG 3-757 პირველად 2007 წელს აღმოაჩინეს, ცის სლოანისეული ციფრული აღწერის დროს (SDSS). ლინზის წარმოდგენილი გამოსახულება ჰაბლის სახელობის ორბიტალური ტელესკოპით იქნა მიღებული, მასზე დამონტაჟებული ფართეკუთხიანი კამერით. ისეთი ძლიერი გრავიტაციული ლინზები, როგორიც LRG 3-757-ია მხოლოდ ციური უცნაურობა არ არის: მათი ბევრი თვისება ასტრონომებს საშუალებას აძლევს შეაფასონ ბნელი მატერიის მასა, რომელსაც მალინზირებელი გალაქტიკა შეიცავს.

== განმარტება==
გრავიტაციული ლინზირება იწინასწარმეტყველა [[ალბერტ აინშტაინი|ალბერტ აინშტაინმა]] ფარდობითობის ზოგადი თეორიით.<ref name="NYT-20150305">{{cite news |last=Overbye |first=Dennis 
|author-link=Dennis Overbye |title=Astronomers Observe Supernova and Find They're Watching Reruns |url=https://www.nytimes.com/2015/03/06/science/astronomers-observe-supernova-and-find-theyre-watching-reruns.html |date=March 5, 2015 |work=The New York Times |access-date=March 5, 2015 }}</ref> [[სინათლის ნაკადი]], რომელიც უნდა გადაადგილდებოდეს სწორ ხაზში, მასიური სხეულების სიახლოვეს გავლისას განიცდის [[დეფრაქცია]]ს და გარდატყდება. აინშტაინის რგოლი არის გრავიტაციული ლინზირების განსაკუთრებული შემთხვევა, რომელიც გამოწვეულია წყაროს, ლინზისა და დამკვირვებლის ზუსტი განლაგებით. ეს იწვევს სიმეტრიას ლინზის გარშემო, რაც იწვევს რგოლის მსგავს სტრუქტურას.<ref name="NYT-20150305-video">{{cite news |last1=Drakeford |first1=Jason |last2=Corum |first2=Jonathan |last3=Overbye |first3=Dennis |title=Einstein's Telescope - video (02:32) |url=https://www.nytimes.com/video/science/100000003552687/out-there-einsteins-telescope.html |date=March 5, 2015 |work=[[The New York Times]] |access-date=December 27, 2015 }}</ref>

[[File:Einstein ring geometry.svg|400px|thumb|The geometry of a complete Einstein ring, as caused by a [[gravitational lens]]]]
აინშტაინის რგოლის ზომა მოცემულია [[აინშტაინის რადიუსი]]თ. რადიანებში უდრის

:<math>\theta_1 = \sqrt{\frac{4GM}{c^2}\;\frac{D_{LS}}{D_S D_L}}</math>,

სადაც, <math>G</math> [[გრავიტაციული მუდმივა]]ა, <math>M</math> — ლინზის მასა, <math>c</math> [[სინათლის სიჩქარე]], <math>D_L</math> — კუთხური მანძილი ლინზამდე, <math>D_S</math> — კუთხური მანძილი წყარომდე და <math>D_{LS}</math> — კუთხური მანძილი ლინზასა და წყაროს შორის.<ref>{{cite web |url=https://www.cfa.harvard.edu/~dfabricant/huchra/ay202/lectures/lecture12.pdf |title=Gravitational lensing |page=19 |last=Pritchard |first=Jonathan |publisher= Harvard and Smithsonian| access-date=21 December 2019 }}</ref>

აღსაღნიშნავია რომ, როგორც წესი <math>D_{LS}\ne D_S-D_L</math>.




== გალერეა==
<gallery widths="180px" heights="120px" >
File:Einstein Rings (Cropped).jpg|SLACS-ის მიერ დაფიქსირებული აინშტაინის რგოლები
File:Cosmic cloning SDSSJ0146-0929.jpg|მოხდენილი რკალი SDSSJ0146-0929 გარშემო არის აინშტაინის ბეჭდის მაგალითები
File:BlackHole Lensing.gif|გალაქტიკის წინ გამავალი შავი ხვრელის სიმულირებული ხედი
File:Montage of the SDP.81 Einstein Ring and the lensed galaxy.jpg|SDP-ის მონტაჟი.81 აინშტაინის ბეჭედი და ლინზირებული გალაქტიკა
File:EnsteinRingZoomOptimised.gif|აინშტაინის რგოლები შავ ხვრელთან ახლოს
</gallery>

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://astronet.ge/2012-12-09-17-26-29/ astronet.ge // აინშტაინის რგოლი]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ოპტიკური ფენომენი]]
[[კატეგორია:გრავიტაციული ლინზირება]]